گنجور

شمارهٔ ۳

خسروا عید بر تو میمون باد
سال و ماهت همه همایون باد
سحر و شام و ساعتت سعد است
روز و سال و مه تو میمون باد
باغ عمرت همیشه سرسبز است
روی بختت همیشه گلگون باد
رام حکم و مطیع فرمانت
چرخ والا و عالم دون باد
دست تو ابر بخشش است و ازو
کمترین قطره بحر جیحون باد
از سر خنجر جهانگیرت
طاس زنگار چرخ پرخون باد
از جهانی که جام حشمت تست
کهترین خانه رُبع مسکون باد
نی غلط گفتم از سر کویت
کمترین ذرّه هفت گردون باد
در زوایای طشت خانه تو
چرخ و خورشید طشت و صابون باد
طول میدان عید و نوروزت
شرق تا غرب صحن و هامون باد
فضله ای کز بزم تو برون ریزند
لعل مفتوح و درّ مکنون باد
تا به حشر از زمانه بهره تو
ملک جمشید و گنج قارون باد
پرچمت زلف لیلی است و بر او
دهر آشفته حال و مجنون باد
سرمنجوق طوقت از رفعت
از درون سپهر بیرون باد
جان عالم تویی که بر جانت
آفرین خدای بی چون باد
دل خصمت چو حلقه میم است
قد او همچو قامت نون باد
جان خصمت گریزگاه غم است
از حوادث بر او شبیخون باد
همه چیز از حسابت افزون است
از همه چیز عمرت افزون باد
کار تو خود خدای می سازد
من چه گویم که کار تو چون باد
هر ملک کت دعا نمی گوید
همچو شیطان همیشه ملعون باد
شعر من بنده در مدایح تو
همچو طبع تو پاک و موزون باد
با وفاق تو زهر چون شهد است
به اتفّاق تو شهد افیون باد
سالت اکنون نکوتر است از پار
زان آینده بِهْ ز اکنون باد
هر دعایی که کرد بنده جلال
به اجابت قرین و مقرون باد

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: قصیده
منبع اولیه: سید محمدرضا شهیم

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

خسروا عید بر تو میمون باد
سال و ماهت همه همایون باد
هوش مصنوعی: تولدت مبارک! امیدوارم سال و ماه‌هایت پر از خوشی و سعادت باشد.
سحر و شام و ساعتت سعد است
روز و سال و مه تو میمون باد
هوش مصنوعی: صبح و شام و زمان تو زمان خوش‌یمنی است، روز و سال و ماه تو نیکو و مبارک باشد.
باغ عمرت همیشه سرسبز است
روی بختت همیشه گلگون باد
هوش مصنوعی: زندگی تو همیشه شاداب و پررونق است و امیدوارم خوشبختی همیشه همراهت باشد.
رام حکم و مطیع فرمانت
چرخ والا و عالم دون باد
هوش مصنوعی: جهان به دست تو رام و مطیع است، همچنین آسمان و زمین تحت فرمان تو قرار دارند و دانشمندان در مقایسه با تو در مرتبه‌ای پایین‌تر هستند.
دست تو ابر بخشش است و ازو
کمترین قطره بحر جیحون باد
هوش مصنوعی: دست تو مانند ابر رحمت است و حتی کوچک‌ترین بخشش تو به اندازه‌ی دریا باارزش است.
از سر خنجر جهانگیرت
طاس زنگار چرخ پرخون باد
هوش مصنوعی: از نوک خنجر تو که بر جهان تسلط دارد، آسمان پر از زنگار و خون است.
از جهانی که جام حشمت تست
کهترین خانه رُبع مسکون باد
هوش مصنوعی: عالمی که تو در آن زندگی می‌کنی، بهترین مکان است و به خاطر وجود تو، ارزش و زیبایی خاصی دارد.
نی غلط گفتم از سر کویت
کمترین ذرّه هفت گردون باد
هوش مصنوعی: از سر کوچه‌ی تو، حتی کوچک‌ترین ذره‌ای از هفت آسمان هم نیستم.
در زوایای طشت خانه تو
چرخ و خورشید طشت و صابون باد
هوش مصنوعی: در گوشه‌های طشت خانه‌ات، چرخ و خورشید به همراه صابون و باد در حال چرخش هستند.
طول میدان عید و نوروزت
شرق تا غرب صحن و هامون باد
هوش مصنوعی: عید و نوروز تو، مانند فضایی وسیع و پرنور است که از شرق تا غرب صحن و زمین را در بر می‌گیرد.
فضله ای کز بزم تو برون ریزند
لعل مفتوح و درّ مکنون باد
هوش مصنوعی: فضله‌ای که از بزم تو بیرون می‌ریزند، مانند گوهر گرانبهایی است که در دریا پنهان شده.
تا به حشر از زمانه بهره تو
ملک جمشید و گنج قارون باد
هوش مصنوعی: تا روز رستاخیز، از زمانه بهره‌مند شوی، مانند جمشید که صاحب پادشاهی است و مانند قارون که دارای گنج‌های فراوان است.
پرچمت زلف لیلی است و بر او
دهر آشفته حال و مجنون باد
هوش مصنوعی: پرچم تو زلف لیلی است و زمانه نیز بی‌قرار و مجنون است.
سرمنجوق طوقت از رفعت
از درون سپهر بیرون باد
هوش مصنوعی: سرو بلند تو از ارتفاع آسمان هم فراتر رفته است.
جان عالم تویی که بر جانت
آفرین خدای بی چون باد
هوش مصنوعی: تو جان تمام جهانی و بر جان تو، خداوند یکتا و بی‌همتا، افتخار می‌کند.
دل خصمت چو حلقه میم است
قد او همچو قامت نون باد
هوش مصنوعی: دل دشمن تو به شکل حرف "میم" است و قد او مانند شکل حرف "نون" در جریان باد است. در واقع، این جمله به توصیف ویژگی‌های ظاهری و روحی دشمن اشاره دارد.
جان خصمت گریزگاه غم است
از حوادث بر او شبیخون باد
هوش مصنوعی: روح دشمن تو محل فرار از غم‌هاست، پس بادها و بلاها بر او حمله‌ور شوند.
همه چیز از حسابت افزون است
از همه چیز عمرت افزون باد
هوش مصنوعی: همه چیز بر تو افزوده است و امیدوارم عمرت نیز بیشتر از هر چیزی باشد.
کار تو خود خدای می سازد
من چه گویم که کار تو چون باد
هوش مصنوعی: آنچه تو انجام می‌دهی، به اندازه‌ای عالی و خالقانه است که من نمی‌دانم چه بگویم، زیرا کار تو به شدت مانند وزش باد طبیعی و روان است.
هر ملک کت دعا نمی گوید
همچو شیطان همیشه ملعون باد
هوش مصنوعی: برای هر ملکی دعا نمی‌شود و این نشان‌دهنده این است که بعضی از موجودات مثل شیطان همیشه مورد نفرین هستند.
شعر من بنده در مدایح تو
همچو طبع تو پاک و موزون باد
هوش مصنوعی: شعر من مانند نفس پاک و موزون تو، در ستایش تو قرار دارد.
با وفاق تو زهر چون شهد است
به اتفّاق تو شهد افیون باد
هوش مصنوعی: با هم بودن و توافق تو باعث می‌شود که زهر مانند عسل به نظر برسد و برعکس، عسل هم به خاطر تو مانند داروی مخدری شود.
سالت اکنون نکوتر است از پار
زان آینده بِهْ ز اکنون باد
هوش مصنوعی: امسال تو بهتر از سال گذشته است و سال آینده از حالا نیز بهتر خواهد بود.
هر دعایی که کرد بنده جلال
به اجابت قرین و مقرون باد
هوش مصنوعی: هر دعایی که بندگان خدا به درگاه خدای بزرگ و با عظمت انجام دهند، امیدوارم به جواب و اجابت برسد.