گنجور

شمارهٔ ۱۰ - انتقاد از حجاب

نقاب دارد و دل را به جلوه آب کند
نعوذباللّه اگر جلوه بی نقاب کند
فقیه شهر به رفعِ حجاب مایل نیست
چرا که هر چه کند حیله در حجاب کند
چو نیست ظاهرِ قرآن به وِفقِ خواهشِ او
رود به باطن و تفسیرِ ناصواب کند
از او دلیل نباید سؤال کرد که گرگ
به هر دلیل که شد برّه را مُجاب کند
کس این معمّا پرسید و من ندانستم
هر آن که حل کند آن را به من ثواب کند
به غیرِ ملت ایران کدام جانور است
که جفت خود را نادیده انتخاب کند؟
کجاست همت یک هَیأتی ز پَردِگیان
که مَرد وار ز رخ پرده را جَواب کند
نقاب بر رخ زن سدِّ بابِ معرفت است
کجاست دستِ حقیقت که فتحِ باب کند
بلی نقاب بُوَد کاین گروهِ مُفتی را
به نصفِ مردمِ ما مالِکُ الرِّقاب کند
به زهدِ گربه شبیه است زهدِ حضرتِ شیخ
نه بلکه گربه تَشَبّه به آن جَناب کند
اگر ز آب کمی دستِ گربه تر گردد
بسی تکاند و بر خُشکیَش شتاب کند
به احتیاط ز خود دستِ تر بگیرد دور
چو شیخِ شهر ز آلایش اجتناب کند
کسی که غافل از این جنس بود پندارد
که آب پنجۀ هر گربه را عذاب کند
ولی چو چشم حریصش فُتَد به ماهیِ حوض
ز سینه تا دُمِ خود را درونِ آب کند
ز من مترس که خانم تُرا خطاب کنم
ازو بترس که همشیره ات خطاب کند
به حیرتم ز که اسرار هیپنوتیسم آموخت
فقیهِ شهر که بیدار را به خواب کند
زنان مکه همه بی نقاب می گردند
بگو بتازد و آن خانه را خراب کند
به دست کس نرسد قرص ماه در دل آب
اگر چه طالبِ آن جهدِ بی حساب کند
تو نیز پردهٔ عصمت بپوش و رخ بفُروز
بهل که شیخِ دَغا عوعوِ کِلاب کند
به اعتدال ازین پرده مان رهایی نیست
مگر مساعدتی دستِ انقلاب کند
ز هم بدرّد این ابرهایِ تیرۀ شب
وِثاق و کوچه پر از ماه و آفتاب کند

اطلاعات

وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
قالب شعری: قصیده
منبع اولیه: همراهان گنجور

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

نقاب دارد و دل را به جلوه آب کند
نعوذباللّه اگر جلوه بی نقاب کند
هوش مصنوعی: این شعر به معنای این است که فردی با ظاهری فریبنده و نقابی که به چهره زده است، می‌تواند قلب‌ها را شگفت‌زده کند و زیبایی خود را به نمایش بگذارد. اما اگر همین جمال بدون نقاب و به صورت واقعی ظاهر شود، ممکن است خطرناک و ترسناک باشد. به عبارتی، داشتن پوشش و نقاب می‌تواند جذابیت ایجاد کند، در حالی که ظهور بدون آن ممکن است عواقب ناخواسته‌ای به همراه داشته باشد.
فقیه شهر به رفعِ حجاب مایل نیست
چرا که هر چه کند حیله در حجاب کند
هوش مصنوعی: فقیه شهر تمایل ندارد که حجاب را بردارد، زیرا هر کاری که انجام دهد برای دور زدن حجاب خواهد بود.
چو نیست ظاهرِ قرآن به وِفقِ خواهشِ او
رود به باطن و تفسیرِ ناصواب کند
هوش مصنوعی: وقتی که ظاهر قرآن مطابق خواسته‌های شخص نباشد، او به سمت باطن آن رفته و تفسیر نادرست از آیات می‌سازد.
از او دلیل نباید سؤال کرد که گرگ
به هر دلیل که شد برّه را مُجاب کند
هوش مصنوعی: نباید از او دلیل خواست، زیرا گرگ با هر توجیهی می‌تواند گوسفند را فریب دهد.
کس این معمّا پرسید و من ندانستم
هر آن که حل کند آن را به من ثواب کند
هوش مصنوعی: هیچ‌کس نتوانسته این معما را بپرسد و من هم جوابش را نمی‌دانم. هر کسی که بتواند آن را حل کند، برای من پاداش خواهد داشت.
به غیرِ ملت ایران کدام جانور است
که جفت خود را نادیده انتخاب کند؟
هوش مصنوعی: کدام موجود دیگر غیر از مردم ایران وجود دارد که جفت خود را بدون دقت و توجه انتخاب کند؟
کجاست همت یک هَیأتی ز پَردِگیان
که مَرد وار ز رخ پرده را جَواب کند
هوش مصنوعی: کجاست فردی با همت و اراده که بتواند به صورت مردانه و با شجاعت، جواب گوی پرسش‌ها و چالش‌ها باشد و از زیر پرده محافظت‌کننده بیرون آید؟
نقاب بر رخ زن سدِّ بابِ معرفت است
کجاست دستِ حقیقت که فتحِ باب کند
هوش مصنوعی: پوشاندن چهره زن مانع از شناخت واقعی اوست. پس کجاست آن حقیقتی که بتواند این مانع را کنار بزند و به ما امکان آگاهی بدهد؟
بلی نقاب بُوَد کاین گروهِ مُفتی را
به نصفِ مردمِ ما مالِکُ الرِّقاب کند
هوش مصنوعی: بله، به راستی که این گروه از مفتی‌ها به گونه‌ای عمل می‌کنند که می‌توانند نیمی از مردم ما را تحت تسلط خود درآورند.
به زهدِ گربه شبیه است زهدِ حضرتِ شیخ
نه بلکه گربه تَشَبّه به آن جَناب کند
هوش مصنوعی: زهد شیخ مانند زهد گربه است، چرا که گربه به او شبهه دارد و سعی می‌کند خود را به آن بزرگوار شبیه کند.
اگر ز آب کمی دستِ گربه تر گردد
بسی تکاند و بر خُشکیَش شتاب کند
هوش مصنوعی: اگر پای گربه کمی در آب خیس شود، به سرعت خود را خشک می‌کند.
به احتیاط ز خود دستِ تر بگیرد دور
چو شیخِ شهر ز آلایش اجتناب کند
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که فرد باید با احتیاط و دقت از کارها و موقعیت‌هایی که ممکن است او را آلوده یا تحت تاثیر قرار دهد، دوری کند. مانند یک شخص با تجربه که از ناخالصی‌ها و مشکلات دوری می‌کند تا خود را حفظ کند.
کسی که غافل از این جنس بود پندارد
که آب پنجۀ هر گربه را عذاب کند
هوش مصنوعی: کسی که از این موضوع بی‌خبر است، ممکن است تصور کند که آب می‌تواند پای هر گربه را عذاب دهد.
ولی چو چشم حریصش فُتَد به ماهیِ حوض
ز سینه تا دُمِ خود را درونِ آب کند
هوش مصنوعی: اما زمانی که چشمان حریص او به ماهی در حوض می‌افتد، از سینه‌اش تا دمش را در آب فرو می‌برد.
ز من مترس که خانم تُرا خطاب کنم
ازو بترس که همشیره ات خطاب کند
هوش مصنوعی: از من نترس که من فقط به تو احترام می‌گذارم، اما از او بترس که ممکن است با تو به گونه‌ای صمیمی و نزدیک رفتار کند.
به حیرتم ز که اسرار هیپنوتیسم آموخت
فقیهِ شهر که بیدار را به خواب کند
هوش مصنوعی: من شگفت‌زده‌ام که چه کسی به عالم دین این هنر را آموخته است که می‌تواند انسان‌های بیدار را به خواب ببرد.
زنان مکه همه بی نقاب می گردند
بگو بتازد و آن خانه را خراب کند
هوش مصنوعی: زنان مکه بدون پوشش و عاری از حجاب در دور و بر می‌چرخند، به او بگو به خود جسارت دهد و آن خانه را ویران کند.
به دست کس نرسد قرص ماه در دل آب
اگر چه طالبِ آن جهدِ بی حساب کند
هوش مصنوعی: هیچ کس نمی‌تواند ماه کامل را که در دل آب منعکس شده است به دست آورد، حتی اگر خیلی تلاش کند و سخت کوشش کند.
تو نیز پردهٔ عصمت بپوش و رخ بفُروز
بهل که شیخِ دَغا عوعوِ کِلاب کند
هوش مصنوعی: خود را در پوششی از پاکی و معصومیت بپوشان و نور چهره‌ات را به نمایش بگذار، زیرا که برخی از مردم با نیرنگ و فریب خود، سر و صدا و حاشیه‌سازی می‌کنند.
به اعتدال ازین پرده مان رهایی نیست
مگر مساعدتی دستِ انقلاب کند
هوش مصنوعی: تنها با همکاری و کمک دستِ تغییر و تحول می‌توانیم از این وضعیت متعادل خارج شویم و از این وضعیت رهایی یابیم.
ز هم بدرّد این ابرهایِ تیرۀ شب
وِثاق و کوچه پر از ماه و آفتاب کند
هوش مصنوعی: ابرهای تیره شب را کنار می‌زند و کوچه را پر از نور ماه و آفتاب می‌کند.

خوانش ها

شمارهٔ ۱۰ - انتقاد از حجاب به خوانش علی نظیری

حاشیه ها

1402/02/13 18:05
احمد رحمت‌بر

انگار ایرج به انقلاب زن زندگی آزادی اشاره میکند.

1402/02/13 22:05
رضا از کرمان

 احمد آقای نازنین واقعا خدا بیامرز ایرج میرزاچه حقیقتی رو گفته:

کجاست همت یک هیاتی زپردگیان

که مرد وار ز رخ پرده را جواب کند

به اعتدال از این پرده‌مان رهایی نیست

مگر مساعدتی دست انقلاب کند

1402/05/11 21:08
سعمن

نداری گر تو با دزدی سر و کار 
برو از درب خانه قفل بردار
کنون دیدی که حرفت نادرست است 
دلیل و منطقت هم سست سست است 
حفاظ گوهر زیبایی زن
ز دست مرد بی ناموس رهزن 
حجاب است و حجاب است و حجاب است 
یقینا بهترین راه صواب است
اگر همجنسبازی از حجاب است 
چرا در غرب بی حد و حساب است 
اگر غربی نداند راه بازی 
چرا قانون شده همجنسبازی
زن غربی اسیر دست مرد است
پر از تنهایی و رنج است و درد است
زن غربی دگر قدری ندارد
در آن ماتمکده صدری ندارد
مبین آن چهره و موهای رنگین 
قدش خم گشته زیر کار سنگین

1402/05/11 21:08
سعمن

فرو پاشیده کانون محبت 
شده بی بند و باری رسم و عادت 
اگر قبلا اسیر دست شو بود
ولی کدبانوی خوش رنگ و بو بود
کنون گشته اسیر کل مردان 
زبهر خورد و خوراکش پریشان
گر اینجا اندکی خوش رنگ و آب است 
ز یمن بانوان با حجاب است
اگر فورا از این ره بر نگردد
دگر خر مهره هرگز زر نگردد
نخواندی در بیان معنای جلباب 
و یا خواندی خودت را می زنی خواب 
بیا ایرج ز پیغمبر حیا کن 
چنین یاوه مگو شرم از خدا کن 
مزن خود را به خواب ای مرد عاقل 
چرا هستی ز کنه کار غافل
اگر باشد عفیف و با حیا زن
بود پوشیده در هر کوی و برزن

1402/08/10 22:11
سعمن

جواب شعر حجاب ایرج میرزا:

هر آنکه عقل و خرد را چنین نقاب کند

چنین به زعم خودش خدشه در حجاب کند

 

تو کز نظاره جام تهی چنین مستی

چه حاجت است که ساقی پر از شراب کند

 

بگو رسوم غلط را چه نسبتی به حجاب

هر آنکسی که بگوید به من ،ثواب کند

 

نگاه کردن اگر بهر ازدواج آمد 

به رسم شرع ببیند پس انتخاب کند

 

ولی اگر نگه از روی لذت و هوس است

چه خوب بره گر از گرگ اجتناب  کند 

 

 

1402/08/10 22:11
سعمن

صریح حکم حجاب آمده است در قرآن

نیاز نیست که تفسیر ناصواب کند 

بپرس معنی جلباب وانگهی تفسیر

چرا به گفتن چیزی چنین شتاب کند 

فقیه شهر مطیع خداست ای نادان

چگونه امر خلافی به شیخ و شاب کند 

1402/08/12 09:11
رضا از کرمان

جناب سعمن گرامی سلام 

  شما که این شعر را سرودید جهت روشن شدن بنده آیاامکان داره محبت کنید آدرس آیه ای که بقول شعر شما به صراحت به زنان مسلمان نه زنان پیامبر، دستور حجاب را داده را بیان بفرمایید آوردن تفسیر ونظر فقهی نیاز نیست چون فرمودید قرآن صریح فرموده همان دستور مستقیم قرآنی کافیست ممنون میشم پاسخ بدید 

  شاد باشی عزیزم  

1402/08/17 01:11
سعمن

سلام و درود بر شما

چند آیه در قرآن مربوط به حجاب می شود که یکی از آنها معروف به آیه جلباب است

یَـٰٓأَیُّهَا ٱلنَّبِیُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِکَ وَبَنَاتِکَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِینَ یُدۡنِینَ عَلَیۡهِنَّ مِن جَلَٰبِیبِهِنَّۚ ذَٰلِکَ أَدۡنَیٰٓ أَن یُعۡرَفۡنَ فَلَا یُؤۡذَیۡنَۗ وَکَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِیمٗا

 آیه ۳۳سوره احزاب

ای پیغمبر (گرامی) به زنان و دختران خود و زنان مؤمنان بگو که خویشتن را به چادر فرو پوشند، که این کار برای اینکه آنها (به عفّت و حرّیت) شناخته شوند تا از تعرض و جسارت (هوس رانان) آزار نکشند بسیار نزدیکتر است و خدا (در حق خلق) بسیار آمرزنده و مهربان است

همانطور که ملاحظه می فرمایید این دستور به عموم زنان داده شده است نه فقط همسران پیامبر

1402/08/19 10:11
رضا از کرمان

سلام ودرود خدا بر شما دوست گرامی 

    سعمن عزیز بنده خودم ایات مربوط به حجاب را در قرآن خوانده ام ولی منظور بنده این است که توصیه خداوند به حجاب به زنان پیامبر(ص) وزنان مومنه در هیچ جای قرآن بصورت تاکید ی واجباری مطرح نشده است ودر همه جا صرفا جنبه نصیحتی دارد ومیفرماید داشتن پوشش برای شما بهتر است و حتی در جایی که زنان سالخورده را در برابر نامحرمان ازپوشیدن پوشش مستثنی کرده بازمختار نموده و تاکید واجباری نیست (آیه 60 سوره مبارکه نور) وآیا خداوند اگر میخواست حجاب را اجباری کند از کسی نیاز به کسب اجازه داشت ومثل نماز وروزه وسایر فرایض آن را بر زنان مومنه ومردان مومن اجبار وشرایط آن را مشخص میکرد وبا کسی هم رودر بایستی نداشت قطعا

جدا از اینکه پس از غزوه پیامبر(ٌص)  با قبیله بنی مصطلق وحاشیه هایی که بر عایشه همسر پیامبر(ص) در آن سفر بوجود آوردند که  بقول قرآن ،از سوی منافقان ویهود به ایشان تهمت زنا نسبت داده شد که شرح آن موجود است آیات حجاب نازل گردید که آیات 11 تا 16 سوره نور اشاره به این موضوع دارد  ودر آیه بعد از آیه ای که شما اشاره فرمودید از سوره احزاب اگر دقت بفرمایید (60 احزاب)باز متن آیه داره اشاره به همان واقعه میکند  ترجمه آیه :البته بعد از این اگر منافقان وآنانکه در دلهاشان مرض وناپاکیست وهم انها که در مدینه اراجیف وشایعات پخش می کنند دست نکشند ماهم تورا بر قتال آنها مسلط گردانیم تا از ان پس جز اندک زمانی در جوار تو زیست نتوانند کرد 

حالا بگذریم که در ایه بعد به صراحت به رسول اکرم دستور عجیب قتل شایعه پرا کنان را صادر کرده چرا عجیب ،چون خود عایشه در جای دیگر به ماریه نسبت زنا داده پس عایشه هم جزو شایعه پراکنان ومدهور الدم است به استناد این آیه حالا بگذریم از این موضوع ، بحث سر اینه که دستور حجاب اجباری نیست ضمن اینکه در آن دوره مساله پوشش وروابط جنسی بین زنان ومردان در جامعه با زمان ما تفاوت داشته  وشاهد آن طواف عریان درمناسک حج  جاهلی وپس از اسلام است که آیه سی ام سوره اعراف با این معنی :"ای فرزندان آدم به هنگام هر عبادت لباس خود را بپوشید " اشاره به این موضوع دارد.یا نکاح استبضاع یا سایر روابط غیر عرف در حین روابط زناشویی که پس از اسلام تغییر کرد 

ضمنا شماره ایه  33 که فرمودید اشتباه است به ایه 59 احزاب اصلاح بفرمایید. 

   شاد باشی عزیز 

1403/04/24 07:06
حمید رضا۴

سلام جناب سعمن،

به نظر میرسد هدف از این آیه ای که ترجمه کردید، برقراری آرامش در جامعه و ایجاد امنیت برای زنان در برابر مردانِ خطا کار بوده، همراه با یادآوریِ بخشاینده و مهربان بودن خدا.

هموطن عزیزم، کجای این آیه فرمان میدهد که با زنانی که علاقه ای به رعایت این پند، و یا حتی به باور شما این دستور را ندارند، میباید با تنبیه جسمی و مالی برخورد کرد؟

در واقع، اگر شما به وجودِ شیطانی معتقدید، با این توانایی که بجای مهربانی خشم، و بجای بخشش انتقام را در جامعه ترویج دهد، آن هم بدست گردانندگان آن جامعه، تا از این راه دین، و ایمانِ به آن را از مردم دور کند، و آنرا بسوی بدنامی و بی آبرویی و حتی نابودی بکشاند، و به این اوضاع بخندد و از آن لذت ببرد، پس باید پرسید… براستی گول خورده کیست؟

1403/10/17 10:01
هومن ظریف

درود بر عزیزان.

ایرج عزیز پرسیده است؛

«که جفت خود را نادیده انتخاب کند؟»

هرچند این پرسش در آن دوران یعنی اواخر مظفری و ممدلی شاه، باب بود و هنوز هم در برخی نواحی ایران نادیده جفت انتخاب می کنند اما نکته جالب که در همه کشورها، بتا بر پدیده‌ای که آنرا بربریت مدرن نامیده‌ام، بنا بر تشخیص مصلحت دربار و حکومتها، انتخاب جفت نادیده برای ازدواج‌های سیاسی و بازاری رخ می دهد.

بنابراین عزیزان در پوستین انتقاد از مذاهب نیافتند. چرا که همه دوستان در هر قرائتی از مذهب، اهل صفا و مروت و وطن پرستی و نیکی و عفت و راستی، متفق‌القول هستند.

فلذا، وقتی ایرج این انتخاب جفت نادیده را با تساهل شعری به ایرانی جماعت نسبت داده، باید گفت خیر. توی کلام ایرج شکر.

متاسفانه ازدواج کورکورانه سوق الجیشی، در همه کشورها بوده و خواهد بود و اتفاقا حیا در بی حجاب و بد حجاب و با حجاب ما ایرانیان امری ستودنی و قابل ارجاع است.

خلاصه هیچ آدم عاقلی در دنیا دروغ و نقاب و ریا را نستوده.

و هیچکس هم فعالیت اجتماعی را مختص زن یا مرد نکرده.

شاد باشید و اهل گفتگو 

هدیه من عکسی جالب است از ایرج عزیز با جوانی دکتر حسین گل‌گلاب که به زودی طی کتابی با عنوان ای ایران ای مرز پرگهر، منتشر خواهد شد.

ارادت

1404/01/31 18:03
فرهاد فرخزاد

در جواب سعمن

تو ای مؤمن چرا ک...س میسرایی 

 

چرا خود را مدام چوس مینمایی 

 

زبان شعر تو از بیخ لنگ است 

 

سراسر منطق و حرفت جفنگ است 

 

اگر در کله ات مغزی نداری 

 

جواب شاه ایرج را ندانی 

 

ببندی گاله ات را بی ملالی 

 

نگوید هم کسی،سعمن تو لالی 

 

بسوزد بی پدر آن شیخ هفت رنگ 

 

که آفت ها زند نامرد الدنگ 

 

به گرد منبرش تا خر هزار است 

 

بدان سمعن که او بر تو سوار است 

 

نفهمیدی که شعر ایرج با دلیل است 

 

سراسر منطق است و بی بدیل است 

 

کجا گفته که زن ترک حیا کن 

 

به هر مردی رسیدی هرزگی کن 

 

بدان ای احمق و خنگ از تعصب 

 

که ایرج گر بگیرد عیب از حجب 

 

دلیلش نکبت حاصل ز آن است 

 

که هر نابخردی غافل ز آن است 

 

به رو پوشیدن از مردان به کارند 

 

ولی درکی از این دنیا ندارند

 

نمی بینی به لطف دین فروشان 

 

شده مشهد بهشت تن فروشان

 

در این ملک اهورایی شهیدان 

 

نه یک تن بلکه صدها و هزاران 

 

فدای خاک و ناموس و شرافت 

 

به جنگ دشمن بعث کثافت 

 

بریدند دست نامردان عراقی 

 

که عبرت باشد این از بهر باقی 

 

ولی اکنون فقیه تو به منبر 

 

نموده فرض مردم را چنان خر 

 

که زن باید حجابش بسته باشد 

 

شب و روزش به کنج خانه باشد 

 

هر آنگه زائری آمد به ایران 

 

ز خاک کشور دشمن چو مهمان 

 

برای او زن ناموس ایران 

 

مهیا گشته باشد مفت و ارزان 

 

بگوید نام این خفت جهاد است 

 

خدا از کرده زن شاد شاد است

 

تو ای سعمن اگر غیرت پرستی 

 

چرا میبینی و ساکت نشستی ؟

 

اگر مردی ، مسلمانی به غیرت 

 

حجاب زن شده مشکل برایت 

 

چرا کوری نمی‌بینی حقارت ؟ 

 

فقیه شهر تو گشته سوارت 

 

تو گنج خود نهان کردی به خانه 

 

سه قفله می کنی شب درب خانه 

 

ولی چون از خرد بویی نبردی 

 

کلید گنج خود به شیخ سپردی

 

 بدان سعمن زنان پاک در تاریخ ایران   

 

دلیرند و رشید چون شیر مردان 

 

برای ما بسی این افتخار است 

 

که مریم میرزاخانی از این دیار است 

 

اگر مریم اسطوره گشته در ریاضی 

 

دهان شیخ ملعون را بسته به بازی

 

اگر مریم به پای منبر این کاسبان بود

 

بلاشک او کنون خوار و زبون بود 

 

دلش پر درد بود از دست شوهر 

 

دو چشمش جوی خون از دست شوهر 

 

که ای یارب چرا این مرد چنین است 

 

کجا بد کرده ام، با من چنین است 

 

نبودم همسری نیکو که بودم  

 

نبودم مادری دلسوز طفل او که بودم  

 

به خود گفتم که او شیخ است و برتر 

 

که مردان دگر جمعند به زیر اوست به منبر

 

به خواب خود نمیدیم که همسر 

 

شده مفعول به فعل شوی خواهر 

 

اگر عادل بودی یارب کبابش 

 

به دوزخ کن هم او هم باجناقش 

 

بگیر از من تو سعمن عبرت و پند 

 

که در ایران زنان بگسسته اند زدخود بند

 

گذر کردند و بگذشتند مردم از میانه رو و تند رو

 

 که می کشتند دختران مردم را برای تار مویی در مترو 

 

ولی چون پورن استار بود دخترانشان در نیویورک و تورنتو