گنجور

شمارهٔ ۲

شام خطت گرفته ز صبح آفتاب را
زان روز خوش نمانده جهان خراب را
بر نام هیچ‌کس رقم روز خوش نبود
خواندیم هر دو رو ورق آفتاب را
بی‌غم نفس نمی‌کشم و جای عیب نیست
گر دردکش به لای برآرد شراب را
از سوختن منال چو بردی به غم پناه
نسپرده کس به شعله امانت کباب را
ساغر مدد ز باطن مینا طلب کند
صبح است پیر و پیش قدم آفتاب را
قدسی دلم خلل نپذیرد ز حادثات
نتوان خراب کرد سرای خراب را

اطلاعات

وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: امیرحسین موسوی

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

شام خطت گرفته ز صبح آفتاب را
زان روز خوش نمانده جهان خراب را
هوش مصنوعی: شام به معنای شب و خطت به معنای مرز و خط است. در اینجا به طور استعاری، شب به مشکلات و دشواری‌ها و روز به خوشی‌ها و روشنایی‌ها اشاره دارد. این بیت به مفهوم این است که مشکلات و عذاب‌ها به قدری زیاد است که روزهای خوب و خوشی به زودی به پایان می‌رسند و دنیا در حال نابودی است. زمانی که نور و روشنی آفتاب کاهش می‌یابد، فقط آثار و نشانه‌های خوشی و زیبایی از بین می‌رود و مشکلات به وجود می‌آید.
بر نام هیچ‌کس رقم روز خوش نبود
خواندیم هر دو رو ورق آفتاب را
هوش مصنوعی: در هیچ‌کس نامی از روزهای خوش دیده نمی‌شود، هر دو ورق را زیر نور آفتاب خواندیم.
بی‌غم نفس نمی‌کشم و جای عیب نیست
گر دردکش به لای برآرد شراب را
هوش مصنوعی: بی‌دغدغه هستم و نگران نیستم، اگر کسی که در رنج است، شراب را به من هدیه دهد، هیچ مشکلی در این نیست.
از سوختن منال چو بردی به غم پناه
نسپرده کس به شعله امانت کباب را
هوش مصنوعی: از غم و سوختن من نگران نباش، چرا که هیچ‌کس در آتش دل‌تنگی من به من کمک نکرده است.
ساغر مدد ز باطن مینا طلب کند
صبح است پیر و پیش قدم آفتاب را
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به این است که در آغاز صبح، نوشیدنی یا می، به صورت باطنی و معنوی از ظرف مینا درخواست می‌شود. در این زمان، پیر دانا و تجربه‌دار نیز پیش و جلوتر از آفتاب به نظر می‌رسد. بدین معنا که نور و روشنایی آغاز روز، بر وجود و نگاه آن انسان آگاه تاثیر می‌گذارد و او به نوعی هدایتگر و راهنمای دیگران در این بیداری و روشنایی صبحگاهی است.
قدسی دلم خلل نپذیرد ز حادثات
نتوان خراب کرد سرای خراب را
هوش مصنوعی: دل پاک و مقدس من تحت تأثیر مشکلات و حوادث قرار نمی‌گیرد و هیچ‌کس نمی‌تواند این خانه ویران را خراب‌تر کند.