گنجور

غزل شمارهٔ ۵

علم رسمی از کجا عرفان کجا
دانش فکری کجا وجدان کجا
عشق را با عقل نسبت کی توان
شاه فرمان ده کجا دربان کجا
دوست را داد او نشان دید این عیان
کو نشان و دیدن جانان کجا
کی بجانان میرسد بی عشق جان
جان بی عشق از کجا جانان کجا
کی دلی بی عشق بیند روی دوست
قطرهٔ خون از کجا عمان کجا
جان و دل هم عشق باشد در بدن
زاهدان را دل کجا یا جان کجا
دردها را عشق درمان میکند
درد را بی عاشقی درمان کجا
عشق این را این و این را آن کند
گر نباشد عشق این و ان کجا
هم سر ما عشق و هم سامان ما
سر کجائی عشق یا سامان کجا
عشق خان و مان هر بی خان و مان
فیض را بی عشق، خان و مان کجا

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: کتابخانه تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

علم رسمی از کجا عرفان کجا
دانش فکری کجا وجدان کجا
هوش مصنوعی: علم رسمی و دانش آکادمیک با عرفان و شناخت درونی فرق دارد. هر کدام از اینها به نوعی به فهم و درک انسان مربوط می‌شوند، اما در سطح و قالب‌های متفاوتی عمل می‌کنند. علم صرفاً به دانسته‌ها و اطلاعاتی می‌پردازد که قابل اندازه‌گیری و بررسی هستند، در حالی که عرفان به تجربه‌های معنوی و درونی ارتباط دارد. همینطور، دانش فکری وابسته به تفکر و عقل است، در حالی که وجدان به حس درونی و اخلاقی فرد اشاره دارد.
عشق را با عقل نسبت کی توان
شاه فرمان ده کجا دربان کجا
هوش مصنوعی: عشق و عقل دو دنیای متفاوت‌اند و نمی‌توان آنها را با هم مقایسه کرد. عشق به گونه‌ای است که نمی‌توان از آن انتظار فرمان‌برداری و نظم داشت، همان‌طور که نمی‌شود از عقل خواست که احساسات را هدایت کند.
دوست را داد او نشان دید این عیان
کو نشان و دیدن جانان کجا
هوش مصنوعی: دوست را نشانه‌ای داد تا او را بهتر بشناسد، اما حالا می‌پرسد نشانه و دیدن معشوق به کجا می‌رسد؟
کی بجانان میرسد بی عشق جان
جان بی عشق از کجا جانان کجا
هوش مصنوعی: هیچ کس بدون عشق نمی‌تواند به محبوب برسد. جان بی عشق چه معنایی دارد وقتی که محبوب نیز از این حالت بی‌خبر است؟
کی دلی بی عشق بیند روی دوست
قطرهٔ خون از کجا عمان کجا
هوش مصنوعی: هیچ‌کس بدون عشق نمی‌تواند زیبایی‌های دوست را ببیند. چطور ممکن است که خون از جایی به عمان برسد؟
جان و دل هم عشق باشد در بدن
زاهدان را دل کجا یا جان کجا
هوش مصنوعی: جان و دل هنگامی که در وجود زاهدان عشق باشد، دیگر دل و جان آن‌ها در کجا قرار دارد؟
دردها را عشق درمان میکند
درد را بی عاشقی درمان کجا
هوش مصنوعی: عشق می‌تواند به ما کمک کند تا دردها و رنج‌هایمان را به بهترین شکل ممکن تسکین دهیم، اما بدون عشق، درمان دردها خیلی سخت و دشوار است.
عشق این را این و این را آن کند
گر نباشد عشق این و ان کجا
هوش مصنوعی: عشق باعث می‌شود که هر چیز به یک شکل خاص درآید و اگر عشق نباشد، آن چیزها چگونه می‌توانند وجود داشته باشند.
هم سر ما عشق و هم سامان ما
سر کجائی عشق یا سامان کجا
هوش مصنوعی: عشق هم در وجود ماست و هم نظم و ترتیب ما را می‌دهد. پس عشق چه ویژگی‌ای دارد و این نظم و ترتیب در کجا قرار دارد؟
عشق خان و مان هر بی خان و مان
فیض را بی عشق، خان و مان کجا
هوش مصنوعی: عشق، منزل و آرامش هر کسی است که بی‌خانه و کاشانه است. بدون عشق، منزل و آرامش کجا خواهد بود؟

حاشیه ها

1389/05/20 19:08
سیدحبارعزیزی

بیت اخر به جای واو کاما گذاشته شود بهتر است
---
پاسخ: «بی عشق و خان و مان» با «بی عشق، خان و مان» جایگزین شد.

1390/07/30 00:09
Behrooz Parhami

بیت هشتم: آیا "این را این" نباید "آن را این" باشد؟

1394/07/27 09:09
Hamishe bidar

در بیت 8 چند چیز به نظر من اشتباه است:
عشق این را این و این را آن کند
گر نباشد عشق این و ان کجا
این بیت باید اینطوری باشد، و گر نه فاقد معنی است
عشق آن را این و این را آن کند
گرنباشد عشق این و آن کجا

1398/11/15 01:02
احسان

منظور از عشق، حضرت عشق یعنی انسان کامل است.
همانطور که شیخ بهایی میفرمایند:
هر در که زنم صاحب آن خانه تویی تو
هر جا که روم پرتو کاشانه تویی تو
در میکده و دیر که جانانه تویی تو
مقصود من از کعبه و بتخانه تویی تو
مقصود تویی کعبه و بتخانه بهانه
یا حضرت حافظ نیز میفرمایند:
در خرابات مغان نور خدا می‌بینم
این عجب بین که چه نوری ز کجا می‌بینم
جلوه بر من مفروش ای ملک الحاج که تو
خانه می‌بینی و من خانه خدا می‌بینم