گنجور

بخش ۵ - کشته شدن گاو برمایه

نشد سیر ضحاک از آن جست جوی
شد از گاو گیتی پر از گفت‌گوی
دوان مادر آمد سوی مرغزار
چنین گفت با مرد زنهاردار
که اندیشه‌ای در دلم ایزدی
فراز آمده‌ست از ره بخردی
همی کرد باید کزین چاره نیست
که فرزند و شیرین روانم یکیست
ببرم پی از خاک جادوستان
شوم تا سر مرز هندوستان
شوم ناپدید از میان گروه
برم خوب‌رخ را به البرز کوه
بیاورد فرزند را چون نوند
چو مرغان بر آن تیغ کوه بلند
یکی مرد دینی بر آن کوه بود
که از کار گیتی بی‌اندوه بود
فرانک بدو گفت کای پاکدین
منم سوگواری ز ایران زمین
بدان کاین گرانمایه فرزند من
همی بود خواهد سر انجمن
تو را بود باید نگهبان او
پدروار لرزنده بر جان او
پذیرفت فرزند او نیکمرد
نیاورد هرگز بدو باد سرد
خبر شد به ضحاک بدروزگار
از آن گاو برمایه و مرغزار
بیامد از آن کینه چون پیل مست
مر آن گاو برمایه را کرد پست
همه هر چه دید اندر او چارپای
بیفگند و زیشان بپرداخت جای
سبک سوی خان فریدون شتافت
فراوان پژوهید و کس را نیافت
به ایوان او آتش اندر فگند
ز پای اندر آورد کاخ بلند

اطلاعات

وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

نشد سیر ضحاک از آن جست جوی
شد از گاو گیتی پر از گفت‌گوی
ضحاک از جستجو سیر نشد. جهان پر از آوازهٔ گاو برمایه شد.
دوان مادر آمد سوی مرغزار
چنین گفت با مرد زنهاردار
مادر فریدون به سوی مزرعه آمد و به نگهبان فریدون گفت:
که اندیشه‌ای در دلم ایزدی
فراز آمده‌ست از ره بخردی
هوش مصنوعی: در دلم اندیشه‌ای الهی شکل گرفته که از طریق عقل و خرد به من رسیده است.
همی کرد باید کزین چاره نیست
که فرزند و شیرین روانم یکیست
این کار را که به ذهن من آمده باید انجام دهم چون فرزند من مثل جان شیرین من است.
ببرم پی از خاک جادوستان
شوم تا سر مرز هندوستان
از سرزمین جادو شده می‌روم تا به سر مرز هندوستان برسم.
شوم ناپدید از میان گروه
برم خوب‌رخ را به البرز کوه
از اینجا ناپدید می‌شوم و فریدون را به کوه البرز می‌برم.
بیاورد فرزند را چون نوند
چو مرغان بر آن تیغ کوه بلند
فرزندش را با شتاب به آنجا و به بالای آن کوه بلند برد.
یکی مرد دینی بر آن کوه بود
که از کار گیتی بی‌اندوه بود
هوش مصنوعی: مردی که در کوه زندگی می‌کرد، از مشغله‌های دنیوی و مشکلات آن آزاد و بی‌نیاز بود.
فرانک بدو گفت کای پاکدین
منم سوگواری ز ایران زمین
فرانک به او گفت: ای عابد پاک‌دین! من سوگواری از ایران زمین هستم.
بدان کاین گرانمایه فرزند من
همی بود خواهد سر انجمن
بدان که این فرزند گرانمایهٔ من به زودی رهبر مردمان خواهد شد.
تو را بود باید نگهبان او
پدروار لرزنده بر جان او
هوش مصنوعی: تو باید مانند پدر، مراقب و نگهبان او باشی، به طوری که هر لحظه نگران جانش باشی.
پذیرفت فرزند او نیکمرد
نیاورد هرگز بدو باد سرد
آن نیکمرد فرزند او را پذیرفت و هیچگاه با او سخن سردی نگفت.
خبر شد به ضحاک بدروزگار
از آن گاو برمایه و مرغزار
ضحاک از وجود گاو برمایه و مزرعه‌ای که در آن بود آگاه شد.
بیامد از آن کینه چون پیل مست
مر آن گاو برمایه را کرد پست
از کینه و از روی عصبانیت شدید گاو برمایه را کشت.
همه هر چه دید اندر او چارپای
بیفگند و زیشان بپرداخت جای
همهٔ چارپایانی را نیز که آنجا بودند کشت و آنجا را خالی کرد.
سبک سوی خان فریدون شتافت
فراوان پژوهید و کس را نیافت
هوش مصنوعی: به سرعت به سمت خانه فریدون حرکت کرد و خیلی تلاش کرد و جستجو نمود، اما کسی را پیدا نکرد.
به ایوان او آتش اندر فگند
ز پای اندر آورد کاخ بلند
خانهٔ فریدون را آتش زد و ویران کرد.

خوانش ها

بخش ۵ به خوانش فرید حامد
بخش ۵ به خوانش فرشید ربانی
بخش ۵ به خوانش فرهاد بشیریان
بخش ۵ به خوانش محمدیزدانی جوینده
بخش ۵ به خوانش حمیدرضا محمدی

حاشیه ها

1395/04/26 00:06
حسین

عجب.. پس البرزکوه در هندوستان قرار دارد. حححححکیم فردوسی

1400/09/05 22:12
جوینده

البرز فقط نام رشته‌کوهی در شمال ایران نیست. نام کوهی در مرز فعلی ولایت زابل و ولایت ارُزگان افغانستان نیز هست. در گوگل‌مپ هم می‌توان پیدایش کرد.

1401/10/19 12:01
کی پارسا رئیسی

هندوستان در اینجا کنایه است هندوستان از قدیم به جادو معروف بوده اما منظور حرف او این است که در حال حاضر جادوی ایران از هندوستان بیشتر است و هیچ ربطی به البرز کوه ندارد

 

1395/04/26 02:06
گمنام

جناب حسین،
نخست اینکه سخن از سر مرز هندوستان است و نمی فرمایہد البرز کوه در هندوستان ،
دو دیگر نامهای تاریخی که امروز می شناشیم نه هم آنند که به روزگاری که حکیم از آن سخن میگوید ،بودند. البرز امروزی هم نامی به گمانم در گرجستان دارد( و از کجا در هندوستان نداشته است؟؟)بسیاری نامهای شاهنامه را می توانید در غرب ایران جستجو کنید ( خلاف آنچه کسانی میکوشند هر چه بیشتر به شرق برانندمان) مازندران نه همین تبرستان امروزی است." ور جمشید کرد " همان شهر زیر زمینی است که چندی پیش با آب و تاب در فلات آسیای کوچک به پیدایی آمد
حتا شهرهای کهن ایران در گذشته نامهایی دیگر داشته اند؛ کرمان گواشیر بوده است و سپاهان جی
و بیت المقدس " گنگ دژ هوخت "
امید که کسانی به جستجوی این نام جای ها بر آیند
در زمانه ای که کسانی بیهوده در جستجوی بقایای کشی نوح اند!!

1402/10/16 01:01
سیاوش عیوض‌پور

البته گشتن به دنبال کشتی نوح بیهوده نیست که روایت سیل و طوفان در بسیاری فرهنگ های انسانی در جای جای این کره خاکی وجود دارد, کسی به دنبال حقیقت است خودش رو محدود به مرز خاصی نمیکنه که خود بینی و خود ستایی صفت اهریمنان است

1398/03/30 23:05
رضا

ال به معنی کوه که در الوند و الموت هم دیده میشه و برز هم به معنی بزرگ پس البرز یعنی کوه بلند و منظور حکیم از کوه بلند که در هتدوستان هست همون هیمالیا هستش. وقتی منظور فردوسی کوهی در شمال ایران هست از کلمه دماوند استفاده میکنه.در ادامه داستان هم ضحاک در کوه دماوند به بند کشیده میشه

1398/04/02 18:07
رضا

با درود
باید به این مورد توجه کنیم که شاهنامه امروز که دست ماست سرشار از افزوده های شعرای جیره خوار دستگاه محمود غزنوی است. استاد فریدون جنیدی در جلد صفرم یا پیش گفتار ویرایش شاهنامه خود بتفصیل این عارضه را بررسیده اند. این شعرا گاه به منظور تفسیر ابیات، گاه برای چاپلوسی محمود و حتا برادرش و گاهی حتی بدون دلیل و فقط برای افزایش دستمزد ابیاتی را افزوده اند. این بیت نیز به نظر افزوده است چرا که هنگام باز آمدن فریدون از البرز کوه هیچ اشاره دوباره ای به هندوستان نمی شود. همچنین پی بریدن به معنای ترک کردن است نه وارد شدن. افزاینده را گمان بر آن بوده است که جادوستان ایران است که فرانک می خواهد از آن پی ببرد و تازه به مرز هندوستان برود. روشن است که در ادبیات کهن منظور از جادوستان هندوستان بوده است و گواه بر این مدعا بسیار است. البته منظور از البرز کوه این رشته کوه البرز نیست. همه اتفاقات شاهنامه تا قیل از ساسانیان در خراسان بزرگ رخ داده است. کوهی به نام البرز در تاجیکستان که همان ایرانوبج است وجود دارد. استاد جنیدی با اسناد بسیار مکان دقیق این حوادث را در کتاب داستان ایران با ذکر اسناد متعدد مشخص کرده اند.
البته مقصود از مازندران همین مازندران فعلی است.

1399/04/11 15:07
سیـنا ---

من فقط در این موارد گیج می شوم. کی درست می گوید؟

1400/01/27 03:03
کیومرث

البرز کوه در استان بلخ شمال افغانستان یا خراسان بزرگ قرار دارد. به احتمال بسیاز آرش کمانگیر هم از همین کوه تیر به سوی توران پرتاب میکند تا مرز های ایران مشخص شود. مرز هندوستان میتواند کابل یا زابل باشد.

1402/09/14 23:12
جهن یزداد

داستان ابتین   (اثپین) را ایرانشاه در کوشنامه بسیار گسترده اورده

1403/10/17 20:01
آرش رضائی

معنی های هوش مصنوعی مزخرفات خالص واقعا خجالت نمی کشید همچنین معنی برای شاهنامه فردوسی گذاشتید از سایت گنجور انتظار نداشتم واقعا 

1403/12/03 02:03
محمد راستگو

کاملا باهاتون موافقم. ابدا هوش مصنوعی نمیتونه اشعار اصیل فارسی رو درک کنه تا بخواد ترجمه کنه و گنجور باید این بخش رو علاوه بر معانی و تفاسیر برخی کاربران که با توجه به تعصب و دیدگاه و هرچیز دیگر شخصی خودشون انجام میدن رو حذف کنه. این تفاسیر و مفهوم سازی ها با عقاید شخصی مخصوصا در ادبیات عرفانی در این سایت واقعا آزار دهنده هست.