گنجور

غزل شمارهٔ ۱۳

آبیار چمن رنگ‌، سراب است اینجا
در گلِ خندهٔ تصویر گلاب است اینجا
وَهْم تا کی شمرد سال و مه فرصت‌ِ کار
شیشهٔ ساعت‌ موهوم حباب‌ است اینجا
چیست گردون‌؟ هوس‌افزای خیالات عدم
عالمی را به همین صفر حساب است اینجا
چه‌قدر شب رود از خود که‌ کند گرد سحر
موسفیدی عرق سعی شباب است اینجا
قدِ خم‌گشته‌ نشان می‌دهد از وحشت عمر
بر درِ خانه از آن حلقه رکاب است اینجا
عشق ز اول عَلَم لغزش پا داشت بلند
عذر مستان به لب موج شراب است اینجا
بوریا راحت مخمل به فراموشی داد
صدجنون شور نیستان رگ خواب است اینجا
لذت‌ِ داغ جگر حق فراموشی نیست
قسمتی در نمک اشک‌ کباب است اینجا
همه در سعی فنا پیشتر از یکدگریم‌
با شرر سنگْ گروتازِ شتاب است اینجا
رَستن از آفت امکا‌ن، تهی از خود شدن است
تو ز کشتی مگذر عالَم آب است اینجا
زین همه علم و عمل، قدرِ خموشی دریاب
هرکجا بحث‌ِ سئوالی‌ست، جواب است اینجا
بیدل آن فتنه‌ که توفان قیامت دارد
غیر دل نیست همین خانه‌خراب است اینجا

اطلاعات

وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: پروژهٔ بازبینی OCR

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

آبیار چمن رنگ‌، سراب است اینجا
در گلِ خندهٔ تصویر گلاب است اینجا
هوش مصنوعی: این مکان ظاهراً زیبا و خوش‌رنگ به نظر می‌رسد، اما در واقعیت فقط یک توهم است. در اینجا، چیزی که به‌نظر می‌رسد گل‌های زیبا و خوشبو هستند، در واقع یک خیالی بیش نیست.
وَهْم تا کی شمرد سال و مه فرصت‌ِ کار
شیشهٔ ساعت‌ موهوم حباب‌ است اینجا
هوش مصنوعی: تا کی باید زمان و فرصت را بشمرم؟ شیشه ساعت اینجا تنها یک توهم است و حبابی بیش نیست.
چیست گردون‌؟ هوس‌افزای خیالات عدم
عالمی را به همین صفر حساب است اینجا
هوش مصنوعی: آسمان چیست؟ تنها آرزوی خیال‌های ناپیدا و نیستی است که در اینجا به اندازه صفر ارزش دارد.
چه‌قدر شب رود از خود که‌ کند گرد سحر
موسفیدی عرق سعی شباب است اینجا
هوش مصنوعی: چقدر شب زود می‌گذرد و صبح نزدیک می‌شود، اینجا عرق تلاش و جوانی به رنگ موی سفید در آمده است.
قدِ خم‌گشته‌ نشان می‌دهد از وحشت عمر
بر درِ خانه از آن حلقه رکاب است اینجا
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که نشانه‌های ترس و وحشت دوران زندگی در اینجا نمایان شده‌اند. حالت خمیده و فرسوده نشان‌دهنده فشاری است که بر زندگی انسان وارد می‌شود. در واقع، این وضعیت به ما می‌گوید که زندگی انسان‌ها به شدت تحت تأثیر نگرانی‌ها و چالش‌هاست.
عشق ز اول عَلَم لغزش پا داشت بلند
عذر مستان به لب موج شراب است اینجا
هوش مصنوعی: عشق از همان ابتدا دانش و آگاهی خود را درباره‌ی لغزش‌ها و خطاها نشان داد. در اینجا، دلیل رفتار و حالت مستان را می‌توان در لب‌هایشان که شراب را در بر دارد، جستجو کرد.
بوریا راحت مخمل به فراموشی داد
صدجنون شور نیستان رگ خواب است اینجا
هوش مصنوعی: در اینجا به تصویر بوریایی اشاره شده که به راحتی و نرمی خود، یاد و خاطره‌ای غم‌انگیز را به فراموشی می‌سپارد. از طرفی، جنون و شوقی در این فضا و مکان وجود دارد که به نوعی نشان‌دهنده عمق احساسات و ارتباطات انسانی است؛ مانند رگی که در خواب آرامش یافته اما همچنان پر از شور و هیجان است. به طور کلی، این متن بر تأثیر یادآوری و احساسات در زندگی انسان‌ها تأکید دارد و به همین علت، فضای غم و شوق را در قالبی شاعرانه به تصویر می‌کشد.
لذت‌ِ داغ جگر حق فراموشی نیست
قسمتی در نمک اشک‌ کباب است اینجا
هوش مصنوعی: لذت سوزش جگر هرگز فراموش نمی‌شود، چون بخشی از درد و غم آن در اشک‌هایی است که بر روی کباب ریخته می‌شود.
همه در سعی فنا پیشتر از یکدگریم‌
با شرر سنگْ گروتازِ شتاب است اینجا
هوش مصنوعی: همه ما در تلاشیم و هر کدام بیشتر از دیگری در معرض زوال و نابودی قرار داریم. اینجا، تلاش و کوشش ما مانند سنگی در برابر شعله‌ای سوزان است.
رَستن از آفت امکا‌ن، تهی از خود شدن است
تو ز کشتی مگذر عالَم آب است اینجا
هوش مصنوعی: رهایی از مشکلات و محدودیت‌ها، به معنای خالی شدن از دغدغه‌ها و خودخواهی‌هاست. در این دنیا مانند یک کشتی در دریایی هستیم که پر از چالش‌ها و آسیب‌هاست، بنابراین باید از آن عبور کنیم.
زین همه علم و عمل، قدرِ خموشی دریاب
هرکجا بحث‌ِ سئوالی‌ست، جواب است اینجا
هوش مصنوعی: از تمام دانایی و کارهایی که انجام داده‌ای، ارزش سکوت را درک کن، زیرا هر جا که بحث یا سؤالی مطرح است، پاسخ در اینجا وجود دارد.
بیدل آن فتنه‌ که توفان قیامت دارد
غیر دل نیست همین خانه‌خراب است اینجا
هوش مصنوعی: در اینجا به نوعی اشاره می‌شود که آن بلای خطرناک و وحشتناکی که مانند قیامت می‌باشد، چیزی جز دل ما نیست و اینجا در این مکان و این حالت، همه چیز ویران است.

خوانش ها

غزل شمارهٔ ۱۳ به خوانش عندلیب

حاشیه ها

1400/11/23 06:01
قطره

پیام این شعر ، گذر عمر و بی ارزشی دنیا است. و توصیه به افتادن در مسیر عشق دارد. 

1402/04/22 01:06
فاطمه یاوری

عجب شعری.👌👌👌

.

بیدل آن فتنه که طوفان قیامت دارد

غیر دل نیست همین خانه خراب است اینجا....