گنجور

باد صبا (در دستگاه شوشتری)

۱

باد صبا بر گل گذر کن
برگل گذر کن
وز حال گل ما را خبر کن
ای نازنین
ای مه‌جبین
با مدعی کمتر نشین
بیچاره عاشق ناله تا کی
یا دل مده یا ترک سر کن -‌ ترک سر کن
شد خون‌فشان چشم تر من
پر خون دل شد، ساغر من
ای یار عزیز مطبوع و تمیز
در فصل بهار با ما مستیز
آخر گذشت آب از سر من -‌ ببین چشم تر من
۲
گل چاک غم برپیرهن زد -‌برپیرهن زد
از غیرت آتش در چمن زد
ازغیرت آتش در چمن زد
بلبل چو من
شد در چمن
دستان سرا بهر وطن
دیدی که ظالم تیشه‌اش را آخر به پای خویشتن زد
ایرانیان از بهر خدا
یک دل شوید از صدق و صفا
تا چند نفاق تا کی دغلی
تا چند غرض تاکی دو دلی
آخر بس است این بد عملی
بس است این منفعلی

اطلاعات

منبع اولیه: پروژهٔ بازبینی OCR

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

باد صبا بر گل گذر کن
برگل گذر کن
هوش مصنوعی: باد صبحگاهی لطفاً بر روی گل‌ها بگذرا و آن‌ها را نوازش کن.
وز حال گل ما را خبر کن
ای نازنین
هوش مصنوعی: ای نازنین، حال و روز گل را برای ما بگو.
ای مه‌جبین
با مدعی کمتر نشین
هوش مصنوعی: ای چهره‌ی زیبا، با کسی که به ارزش تو واقف نیست، کمتر بنشین.
بیچاره عاشق ناله تا کی
یا دل مده یا ترک سر کن -‌ ترک سر کن
هوش مصنوعی: عاشق بیچاره تا چه زمانی باید ناله کند؟ یا دلبر به او توجهی نکند یا اینکه از همه چیز دست بکشد و سینه‌اش را رها کند.
شد خون‌فشان چشم تر من
پر خون دل شد، ساغر من
هوش مصنوعی: چشم‌های من پر از اشک شده و دل من پر از درد و غم است، به طوری که ساغر من هم از این حال و روز پر خون شده است.
ای یار عزیز مطبوع و تمیز
در فصل بهار با ما مستیز
هوش مصنوعی: ای دوست عزیز، زیبا و دلنشین، در این فصل بهار با ما همراه مشو و مست نکن.
آخر گذشت آب از سر من -‌ ببین چشم تر من
۲
هوش مصنوعی: دیگر از مشکلات و دردهایم گذشته‌ام؛ اکنون به اشک‌های من نگاه کن.
گل چاک غم برپیرهن زد -‌برپیرهن زد
از غیرت آتش در چمن زد
هوش مصنوعی: درد و غم مانند گلی بر روی لباس ظاهر شد و این غم ناشی از غیرت و شور و شوقی بود که همچون آتش در دل چمن افروخته می‌شود.
ازغیرت آتش در چمن زد
بلبل چو من
هوش مصنوعی: بلبل به خاطر غیرتی که دارد، در چمن شعله‌ور شده است.
شد در چمن
دستان سرا بهر وطن
هوش مصنوعی: دستان به خاطر وطن در چمن (دشت) پرچم برافراشته‌اند.
دیدی که ظالم تیشه‌اش را آخر به پای خویشتن زد
هوش مصنوعی: دیدی که ستمگر در نهایت به خود آسیب زد و تیشه‌ای که برای دیگران آماده کرده بود، خودش را متضرر کرد.
ایرانیان از بهر خدا
یک دل شوید از صدق و صفا
هوش مصنوعی: ایرانیان باید برای رضای خدا یکدل و صادقانه با یکدیگر زندگی کنند و صداقت و پاکی را در روابطشان حفظ کنند.
تا چند نفاق تا کی دغلی
تا چند غرض تاکی دو دلی
هوش مصنوعی: چقدر تا کی باید دروغ و نفاق را ادامه بدهیم؟ تا کی به خاطر منافع شخصی خودمان به دوگانگی و دو دلی ادامه دهیم؟
آخر بس است این بد عملی
بس است این منفعلی
هوش مصنوعی: به اندازه کافی از این کارهای ناپسند و بی‌عملی خسته شده‌ام و دیگر نمی‌خواهم ادامه دهم.

حاشیه ها

1393/04/09 21:07
ali

استاد شجریان یه تصنیف خیلی قشنگ تو دستگاه شور با این شعر خوندن .

1393/04/10 00:07
ali

اصلاح میکنم:
این تصنیف کلا برای دستگاه همایون سروده شده که استاد شجریان با زیبایی هر چه تمام تر اچراش کردن.

1394/01/25 10:03
شکیب shakib.falaki@gmail.com

خدمت همه ی عزیزان عرض احترام
این تصنیف در مایه شوشتری که از متعلقات دستگاه همایون است توسط شاعر و تصنیف سرای گرانقدر عارف قزوینی بر روی شعری از ملک الشعرای بهار ساخته شد.
البته در تصنیف دیگری به نام بهار دلکش هم اختلاف نظر در باره سازنده تصنیف وجود دارد که عده ای آن را متعلق به بهار و عده ای دیگر این تصنیف را به عارف قزوینی نسبت میدهند.

1396/07/05 14:10
محمد صادق احمدی فر

آهنگساز این اثر حسام السطنه مراد است نه عارف قزوینی.

1397/10/19 17:01
میلاد

مدیریت محترم
این تصنیف در دستگاه اصفهان ساخته شده است و آواز(گوشه) آن شوشتری است

1397/11/01 21:02
حسین

سلام. تا جایی که من اطلاع دارم، نسخه‌ی خونده شده توسط استاد شجریان، در اوایل دهه هفتاد منتشر شد. اما اولین بار این تصنیف توسط خانم پروین نوری‌وند (در دهه چهل یا نهایتا قبل از سال 53 که موسیقی رو کنار گذاشتن) با مهارت تمام خونده شد. می‌خواستم در بخش معرفی آهنگ‌های دیگر، ایشون رو ثبت کنم. اما وقتی دیدم حتی اسم این خواننده که اولین بار آثاری مثل غوغای ستارگان، پیک سحری، به کلبه‌ام خوش آمدی، آنش دل، و همین باد صبا رو خوندن در فهرست نبود، به کلی ناامید شدم. دوستان کافیه اسم پروین رو در یوتیوب سرچ کنن تا چندین و چند کار ماندگار از ایشون رو ببینن.

1399/05/08 12:08
امیر

میلاد عزیز
اصفهان دستگاه نیست.اوازی است در دستگاه همایون.بعضی ها شوشتری رو گوشه در اصفهان و بعضی ها اوازی در همایون میدونن(مستقل از اصفهان)

1399/12/19 23:02
محمد

خانم پروین هم در برنامه گلهای رنگارنگ 278 با ارکستر گلها اجرا کردن.

1402/04/15 21:07
محمد رضا

شوشتری گوشه ای در دستگاه همایون است که به شکل مستقل می تواند خوانده شود ولی مستقل از همایون نیست. و اصفهان آوازی ست در همایون. اصفهان فرزند همایون است. 

و این تصنیف اثری از عارف قزوینی ست که مدتی ناتمام باقی مانده و ملک الشعرا ادامه این شعر را سرودند. اینکه کدام بند دقیقا مشخص نیست. البته در دیوان شعر عارف این تصنیف کاملا به حضرت عارف نسبت داده شده است چرا که سبک تصنیف کاملا با باقی آثار ایشان هم خون و هم خانواده ست و همچنین آهنگ این تصنیف با توجه به آثار و سبک تصنیف سازی عارف کاملا نزدیک به آثار ایشان است.