گنجور

بخش ۸ - در فضیلت امیرالمؤمنین حسین علیه السلام

امامی کافتاب خافقینست
امام از ماه تا ماهی حسینست
چو خورشیدی جهان را خسرو آمد
که نه معصوم پاکش پس رو آمد
چو آن خورشید اصل خاندانست
بمهرش نه فلک از پی روانست
چراغ آسمان مکرمت بود
جهان علم و بحر معرفت بود
بهمّت هر دو عالم کم گرفته
ولی نورش همه عالم گرفته
رخ او بود خورشید الهی
شبی تاریک، مویش از سیاهی
کسی کو آفتاب و شب بهم خواست
حسن آن از حسین آمد بهم راست
امام ده و دو حق کرد قسمت
که هر یک پردهیی سازد ز عصمت
ده و دو پرده زان آمد پدیدار
حسینی بود امّا پردهیی زار
ببرد این راه او گر مبتلا بود
ولی خونریز او در کربلا بود
اگر هستی تو اهل پردهٔ راز
ازین پرده بزاری میده آواز
بسی خون کرده‌اند اهل ملامت
ولی این خون نخسبد تا قیامت
هر آن خونی که بر روی زمانهست
برفت از چشم و این خون جاودانهست
چو ذاتش آفتاب جاودان بود
ز خون او شفق باقی ازان بود
چو آن خورشید دین شد ناپدیدار
در آن خون چرخ میگردد چو پرگار

اطلاعات

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانه تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

امامی کافتاب خافقینست
امام از ماه تا ماهی حسینست
هوش مصنوعی: امام، مانند خورشید است که تمام آسمان‌ها را روشن می‌کند و حسین، همچون ماهی است که از یک ماه به ماه دیگر می‌تابد.
چو خورشیدی جهان را خسرو آمد
که نه معصوم پاکش پس رو آمد
هوش مصنوعی: چون خورشید، پادشاهی به جهان آمد که او هم پاک و معصوم نیست و به همین علت بیشتر در برابر توجهات قرار می‌گیرد.
چو آن خورشید اصل خاندانست
بمهرش نه فلک از پی روانست
هوش مصنوعی: خورشید، اصل و ریشه خاندان است و مهر او، سپهر را دنبال می‌کند.
چراغ آسمان مکرمت بود
جهان علم و بحر معرفت بود
هوش مصنوعی: ستاره‌های آسمان نشانه‌ای از بزرگی و کرامت هستند و در این دنیا، علم و دانش مانند دریا و عمق معرفت وجود دارد.
بهمّت هر دو عالم کم گرفته
ولی نورش همه عالم گرفته
هوش مصنوعی: با تلاش و اراده‌ای که از طرف هر دو جهان وجود دارد، شاید چیزهای کمی به دست آمده باشد، اما نور و روشنی آن همه جا را در بر گرفته است.
رخ او بود خورشید الهی
شبی تاریک، مویش از سیاهی
هوش مصنوعی: چهره‌ی او مانند خورشید در شب تاریک می‌درخشد و موی او به سیاهی شب شباهت دارد.
کسی کو آفتاب و شب بهم خواست
حسن آن از حسین آمد بهم راست
هوش مصنوعی: کسی که خواهان دسترسی به نور خورشید و شب است، زیبایی و جذابیت آنها را از حسین می‌بیند که به درستی یکجا جمع شده‌اند.
امام ده و دو حق کرد قسمت
که هر یک پردهیی سازد ز عصمت
هوش مصنوعی: امام دوازدهم (علیه‌السلام) به مقاماتی دست یافته و هر یک از این مقام‌ها در واقع پرده‌ای از عصمت و پاکی است که او را از خطا و اشتباه محافظت می‌کند.
ده و دو پرده زان آمد پدیدار
حسینی بود امّا پردهیی زار
هوش مصنوعی: در این بیت به ظهور و نمایان شدن حقیقتی اشاره شده است. در واقع، آنچه که در ابتدا پنهان بود، به شکل واضح و روشن بروز پیدا کرده است. این حقیقت، احساساتی پیچیده و غم‌انگیز را به همراه دارد و نشان‌دهنده تعدد و تنوع نمایش‌ها و جلوه‌های متفاوت از یک موضوع است.
ببرد این راه او گر مبتلا بود
ولی خونریز او در کربلا بود
هوش مصنوعی: اگرچه او در این مسیر دچار مشکل و دردسر بود، اما کسی که در کربلا با خون خود جنگید و فداکاری کرد، نتوانست این راه را ترک کند.
اگر هستی تو اهل پردهٔ راز
ازین پرده بزاری میده آواز
هوش مصنوعی: اگر تو فردی هستی که به رازها آگاه هستی، پس از این پرده کنار برو و صدای خود را به گوش دیگران برسان.
بسی خون کرده‌اند اهل ملامت
ولی این خون نخسبد تا قیامت
هوش مصنوعی: بسیاری از مردم به خاطر سرزنش و انتقاد، زحمت‌های زیادی کشیده‌اند، اما این درد و رنج آن‌ها تا همیشه در یادها باقی خواهد ماند و فراموش نمی‌شود.
هر آن خونی که بر روی زمانهست
برفت از چشم و این خون جاودانهست
هوش مصنوعی: هر قطره خونی که بر روی زمین ریخته شده، از چشم انسان سرازیر شده و این خون، همیشه و جاودانه باقی می‌ماند.
چو ذاتش آفتاب جاودان بود
ز خون او شفق باقی ازان بود
هوش مصنوعی: چون ذات او مانند آفتاب همیشه و همیشگی است، خون او نیز باعث پیدایش شفق و نور سرخ در آسمان است.
چو آن خورشید دین شد ناپدیدار
در آن خون چرخ میگردد چو پرگار
هوش مصنوعی: زمانی که آن خورشید دین غایب شد، در واقع، دنیا مانند پرگاری می‌چرخد و به پریشانی افتاده است.

حاشیه ها

1389/07/04 16:10
حامد

در بیت 12 :
کلمه "کردهاند" باید تبدیل به
"کرده‌اند" شود
---
پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.