گنجور

بخش ۵ - در نصیحت و تحریض در سلوک و ریاضت و تهذیب اخلاق سیۀ بحسنه و مخالفت نفس و هوی و متابعت پیر کامل رهنما و بیان روش اولیا و طریق وصول به مقامات عرفا

پاک شو از نخوت و حرص و حسد
تا که باشی بندۀ پاک احد
از تکبر وز رعونت دور باش
تا که گردی ز اولیای خواجه تاش
هر که از اخلاق بد وارسته شد
او به اوصاف نکو پیوسته شد
لطف و احسان و کرم را پیشه کن
نیکویی کن وز بدی اندیشه کن
رو فتوت را شعار خویش ساز
عفت و حکمت دثار خویش ساز
در سخاوت کوش و در بذل و عطا
تا بیابی تو مقام اصفیا
اول از نفس و هوی بیزار شو
پس به کوی عشق جانان خوار شو
خودپرستی را رها کن حق پرست
بت پرست د هر که او از خود نرست
کی ز دست نفس خود یابد خلاص
تا نگردد بندۀ خاص الخواص
از خودی بگذر خدا را بنده باش
پیش ره بینان چو خاک افکنده باش
نیستی بپذیر و هستی را بهل
خاک ره شو زیر پای اهل دل
کار ناید طمطرق و گفت و گوی
گر سلوک ره کنی پیری بجوی
گر روی این راه را بی راهبر
کی تو در منزل رسی ای بی خبر
اندرین ره گر به تنها می روی
ریشخند و سخرۀ شیطان شوی
گر سفر خواهی بجو اول رفیق
پس برو ایمن ز رهزن در طریق
صحبت غالب طلب گر طالبی
تا به مطلوبی رساند غالبی

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

پاک شو از نخوت و حرص و حسد
تا که باشی بندۀ پاک احد
هوش مصنوعی: خود را از غرور، طمع و حسادت خالی کن تا به بندگی خدای پاک و یگانه نائل شوی.
از تکبر وز رعونت دور باش
تا که گردی ز اولیای خواجه تاش
هوش مصنوعی: از خودبزرگ‌بینی و خودپسندی دوری کن تا بتوانی از دوستان و انسان‌های بزرگ بهره‌مند شوی.
هر که از اخلاق بد وارسته شد
او به اوصاف نکو پیوسته شد
هوش مصنوعی: هر کسی که از صفات بد و ناپسند رهایی یابد، به ویژگی‌های خوب و نیکو دست خواهد یافت.
لطف و احسان و کرم را پیشه کن
نیکویی کن وز بدی اندیشه کن
هوش مصنوعی: نیاز است که در زندگی خود به نیکوکاری و لطف به دیگران توجه کنی و از کارهای بد و منفی دوری کنی.
رو فتوت را شعار خویش ساز
عفت و حکمت دثار خویش ساز
هوش مصنوعی: شعارت را جوانمردی قرار بده و دامن خود را با شرافت و دانش بیارای.
در سخاوت کوش و در بذل و عطا
تا بیابی تو مقام اصفیا
هوش مصنوعی: در generosity تلاش کن و در بخشش و عطا، تا به جایگاه ویژه‌ای دست یابی.
اول از نفس و هوی بیزار شو
پس به کوی عشق جانان خوار شو
هوش مصنوعی: ابتدا باید از خواسته‌های نفس و مادیات دوری کنی، سپس برای رسیدن به عشق معشوق باید خود را آماده و خوار کنی.
خودپرستی را رها کن حق پرست
بت پرست د هر که او از خود نرست
هوش مصنوعی: خود را رها کن و به حق و حقیقت بپرداز. به کسانی که عشق به خود و خودخواهی دارند، اهمیت نده. هر کسی که از خودخواهی دور نشود، به حقیقت نمی‌رسد.
کی ز دست نفس خود یابد خلاص
تا نگردد بندۀ خاص الخواص
هوش مصنوعی: چه طور می‌توان از چنگال نفس خود رهایی یافت، تا زمانی که انسان به مرتبه‌ای ویژه و برتر نرسد؟
از خودی بگذر خدا را بنده باش
پیش ره بینان چو خاک افکنده باش
هوش مصنوعی: از خودت فراتر برو و برای خدا بنده‌ای باش. مانند خاک زیر پای رهبران و عاقلانی که می‌دانند، humble و تواضع داشته باش.
نیستی بپذیر و هستی را بهل
خاک ره شو زیر پای اهل دل
هوش مصنوعی: هر چه هستی را فراموش کن و به عدم و نیستی تن در بده، به عنوان خاکی در راه عابدان و اهل معرفت قرار بگیر.
کار ناید طمطرق و گفت و گوی
گر سلوک ره کنی پیری بجوی
هوش مصنوعی: اگر قصد داری راهی را بپیمایی، به جای حرف زدن و مباحثه، باید به عمل بپردازی و از تجربه‌ی دیگران بهره بگیری.
گر روی این راه را بی راهبر
کی تو در منزل رسی ای بی خبر
هوش مصنوعی: اگر روی این مسیر بی‌راهنما بروی، چگونه می‌توانی به مقصد برسی، ای بی‌خبر؟
اندرین ره گر به تنها می روی
ریشخند و سخرۀ شیطان شوی
هوش مصنوعی: اگر در این مسیر به تنهایی قدم برداری، به تمسخر و بازیچه شیطان تبدیل می‌شوی.
گر سفر خواهی بجو اول رفیق
پس برو ایمن ز رهزن در طریق
هوش مصنوعی: اگر قصد سفر داری، ابتدا رفیق مناسبی پیدا کن؛ سپس با خیالی آسوده و بدون نگرانی از دزدان، راهی را که می‌خواهی برو.
صحبت غالب طلب گر طالبی
تا به مطلوبی رساند غالبی
هوش مصنوعی: اگر فردی به دنبال نیل به خواسته‌اش باشد، باید با کسی که تجربه و تسلط دارد، گفتگو کند تا او را به هدفش برساند.

حاشیه ها

1403/11/29 01:01
فریان حسین زاده

درود ، این شعر خطای املایی دارد و نیاز به ویرایش دارد، لطفا برسی بفرمایید