گنجور

بخش ۴ - فی منقبت الامام الکامل المکمل السید محمد النور بخش قدس سره العزیز

ملک دین را آنکه حالی مقتداست
زبدۀ اولاد ختم انبیاست
آن محمد نام عیسی مرتبت
ملک معنی را سلیمان منزلت
آمده از غیب نامش نور بخش
بوده چون خورشید ذاتش نور بخش
باطن او مخزن سرّ علی است
قرة العین نبی است و ولی است
ختم شد بر ذات او فضل و کمال
در کمالش کی رسد وهم و خیال
هست او را برزخ جامع مقام
قصر معنی از وجودش شد تمام
قطب اقطاب جهان هادی الورا
مهدی دوران و فخر اولیا
آن محمد سیرت و حیدر خصال
همتش را هر دو عالم پایمال
مهبط فیض بلاغا ی ت دلش
مجمع البحرین شد زاب و گلش
غوث اعظم دین و ملت را پناه
فقر و دانش بر کمالاتش گواه
مظهر جامع امام الاصفیا
گشته بر تخت ولایت پادشا
این مدار هفت طاق بیستون
مظهر این نه رواق نیلگون
منحصر شد رهبری در ذات او
هست منشور جهان آیات او
آنکه بر اقلیم تمکین حاکم است
در طریق استق امت قایم است
هادی الخلق الی الحق است او
حجت الحق علی الخلق است او
در شریعت در طریقت پیشوا
در حقیقت رهروان را رهنما
بود ذاتش جامع اطوارها
کرده دورش فخر بر ادوارها
منبع آداب و اخلاق حسن
مجمع اوص اف رب ذوالمنن
گشت از انفاس او دایر فلک
بوده در تقدیس سابق بر ملک
وارث علم و کمال انبیا
پیشوای اولیا کهف الورا
هر چه در عالم کمالش نام بود
جمله در ذات شریف او نمود
سالکانش هر یکی اعجوبه ای
بر بساط رهبری منصوبه ای
در دریای ولایت هر یکی
دری چرخ هدایت هر یکی
بوده هر یک شهسوار ملک دین
هر یکی والی در اقلیم یقین
گشته هر یک واقف اسرار حق
جان هر یک غرقۀ انوار حق
پیشوای رهروان راه دین
محرمان قرب رب العالمین
هر یکی در دور خود گشته جنید
چون اسیری دیده آزادی ز قید
کم مبادا از سر اهل جهان
سایۀ فرخندۀ این کاملان

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

ملک دین را آنکه حالی مقتداست
زبدۀ اولاد ختم انبیاست
هوش مصنوعی: آن کسی که در دین رهبری و راهنمایی می‌کند، از بهترین نسل‌ها و فرزندان پیامبر آخرالزمان (حضرت محمد) است.
آن محمد نام عیسی مرتبت
ملک معنی را سلیمان منزلت
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که محمد در جایگاه و مقام معنوی خود، همانند عیسی است و منزلت او مشابه منزلت سلیمان در سلطنت و بزرگی است.
آمده از غیب نامش نور بخش
بوده چون خورشید ذاتش نور بخش
هوش مصنوعی: از جایی ناشناخته آمده و نامش روشنی‌بخش است، مانند خورشید که ذاتش روشنی و نور را به همراه دارد.
باطن او مخزن سرّ علی است
قرة العین نبی است و ولی است
هوش مصنوعی: درون او نگهدارنده رازهای علی است، او چشم و چراغ نبی و ولی است.
ختم شد بر ذات او فضل و کمال
در کمالش کی رسد وهم و خیال
هوش مصنوعی: فضل و کمال او به‌گونه‌ای است که هیچ تصوری از آن نمی‌توان داشت و هیچ تخیلی به آن نمی‌رسد.
هست او را برزخ جامع مقام
قصر معنی از وجودش شد تمام
هوش مصنوعی: او در حالتی میان فاصله است که تمامی ویژگی‌های بلندی و زیبایی قصرِ معانی در وجود او به طور کامل نمایان شده است.
قطب اقطاب جهان هادی الورا
مهدی دوران و فخر اولیا
هوش مصنوعی: قطب اصلی و راهنمایی در جهان، مهدی عصر است که باعث افتخار و مباهات اولیای الهی می‌باشد.
آن محمد سیرت و حیدر خصال
همتش را هر دو عالم پایمال
هوش مصنوعی: سیرت نیکو و ویژگی‌های برجسته محمد و علی، به گونه‌ای است که همت و تلاش آن‌ها تمام عالم را تحت تأثیر قرار داده و پایمال می‌کند.
مهبط فیض بلاغا ی ت دلش
مجمع البحرین شد زاب و گلش
هوش مصنوعی: دل شاعر در یک مکان ویژه و پر از نعمت قرار گرفته و از دو منبع مختلف، یعنی محبت و احساسات شاعرانه، سیراب شده است. این دل مانند دو دریا با هم یکی شده و زیبایی‌ها و احساسات عمیق را در خود جمع کرده است.
غوث اعظم دین و ملت را پناه
فقر و دانش بر کمالاتش گواه
هوش مصنوعی: غوث اعظم، حامی دین و ملت است و در برابر فقر و نیاز، به دانش و کمالات خود افتخار می‌کند.
مظهر جامع امام الاصفیا
گشته بر تخت ولایت پادشا
هوش مصنوعی: امام معصوم به عنوان نمونه‌ی کامل و نماینده‌ پیوند معنوی، در جایگاه رهبری و ولایت قرار گرفته است.
این مدار هفت طاق بیستون
مظهر این نه رواق نیلگون
هوش مصنوعی: این ساختمان هفت قسمتی در بیستون نمادی از آسمان نیست، بلکه نشانه‌ای از شکوه و عظمت دیگری است.
منحصر شد رهبری در ذات او
هست منشور جهان آیات او
هوش مصنوعی: رهبری و هدایت در وجود او محدود شده است و او تجلی‌کننده آیات و نشانه‌های جهان است.
آنکه بر اقلیم تمکین حاکم است
در طریق استق امت قایم است
هوش مصنوعی: کسی که در سرزمین قدرت و سلطه قرار دارد، در مسیر ثبات و استقامت ایستاده است.
هادی الخلق الی الحق است او
حجت الحق علی الخلق است او
هوش مصنوعی: او راهنمای انسان‌ها به سوی حقیقت است و حجت خداوند بر بندگانش به شمار می‌آید.
در شریعت در طریقت پیشوا
در حقیقت رهروان را رهنما
هوش مصنوعی: در قوانین دینی، در مسیر معنوی، سرپرست و رهبر، در حقیقت، راهنمایی برای رهروان است.
بود ذاتش جامع اطوارها
کرده دورش فخر بر ادوارها
هوش مصنوعی: ذات او ویژگی‌های گوناگونی دارد و بر همه‌ی زمان‌ها و دوران‌ها افتخار می‌کند.
منبع آداب و اخلاق حسن
مجمع اوص اف رب ذوالمنن
هوش مصنوعی: این بیت به اهمیت و جایگاه والا و انسانی خداوند اشاره دارد. خداوند به عنوان منبع نیکویی‌ها، آداب و اخلاقیات معرفی شده و به رحمت و عطای او اشاره دارد که از سر لطف و مهربانی به بندگانش می‌بخشد. در واقع، او منبعی است که ویژگی‌های خوب و پسندیده را به انسان‌ها می‌آموزد.
گشت از انفاس او دایر فلک
بوده در تقدیس سابق بر ملک
هوش مصنوعی: بخاطر نفس‌های او، گردش فلک در ستایش و تقدیس، پیش از ایجاد ملک و هستی بوده است.
وارث علم و کمال انبیا
پیشوای اولیا کهف الورا
هوش مصنوعی: او وارث دانش و کمال پیامبران و پیشوای اولیا و پناهگاه خوبی‌هاست.
هر چه در عالم کمالش نام بود
جمله در ذات شریف او نمود
هوش مصنوعی: هر چیزی که در عالم به کمال شناخته شده، تمام آن صفات در ذات ارزشمند او وجود دارد.
سالکانش هر یکی اعجوبه ای
بر بساط رهبری منصوبه ای
هوش مصنوعی: سالکان هر یک در مسیر راهنمایی و رهبری، به نوعی خاص و منحصر به فرد هستند.
در دریای ولایت هر یکی
دری چرخ هدایت هر یکی
هوش مصنوعی: در دریای معرفت و سرپرستی، هر فردی در یک راه خاص هدایت می‌شود.
بوده هر یک شهسوار ملک دین
هر یکی والی در اقلیم یقین
هوش مصنوعی: هر یک از این جنگجویان بزرگ در میدان دین، مقام والایی دارند و مانند والیانی در سرزمین حقیقت و یقین عمل می‌کنند.
گشته هر یک واقف اسرار حق
جان هر یک غرقۀ انوار حق
هوش مصنوعی: هر فردی به رازهای حقیقت آگاه شده و روح هر یک از آنها در نور و روشنایی حقیقت غرق است.
پیشوای رهروان راه دین
محرمان قرب رب العالمین
هوش مصنوعی: سرپرست و راهنمای پیروان مسیر دین، نزدیک‌ترین و آشنا به خداوند جهانیان است.
هر یکی در دور خود گشته جنید
چون اسیری دیده آزادی ز قید
هوش مصنوعی: هر کس در دنیای خود مانند جنید (یک عارف بزرگ) در جستجوی آزادی است و به خاطر محدودیت‌ها و وابستگی‌هایش احساس اسیری می‌کند. آن‌ها از دوری که دارند، آزادی دیگران را مشاهده می‌کنند و آرزوی رهایی از قید و بندها را در دل دارند.
کم مبادا از سر اهل جهان
سایۀ فرخندۀ این کاملان
هوش مصنوعی: از حضور افراد روحانی و کامل دنیا کم نگذارید و از سایه‌ی خوشبختی آن‌ها بهره‌مند شوید.