گنجور

شمارهٔ ۳ - احمد لاک لالکی

ای همه تاز بارگان سرّی و آشکارگان
یک یک و جمله کارگان رب درو مغ فشارگان
بر سر نان نظارگان پیشتر از ستارگان
آنکه بد از خیارگان گشت ز ایر خوارگان
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
چون سگ لاک می‌دود بو که به جای در شود
بانگ سماع بشنود . . . ون به شراب مگرود
گردد مست و بغنود بو که کش ادب رود
باش که بینئی شود احمد لاک نارود
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
باز ز خوی کودکی رفت ز ناز و نازکی
داد زکات ده یکی کوه ز ماه کاکلی
کالی را بچابکی قاضی را بسالکی
پیش ملوک چندکی احمد لاک لالکی
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
احمد لاک قاب خفت وز ضرر شراب خفت
در خورکان باب جفت راست که همچو آب خفت
مست شد و شتاب خفت برگذرد باب خفت
الحق بس صواب خفت کرد پی ثواب خفت
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
احمد لاک دمبدم خانه نورد بی ستم
خورد شراب پیش و کم برزد بر زمین شکم
با همه کانش دمبدم کار کننده چون درم
برد بدست چپ علم دم لم و دم لم و لم
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
احمد لاک را برز گفت علی کاک پز
کای چو حریر و خز و بززین خودباوه نیم گز
سخت شده چو چوب گز دندان بر نه و مگز
وزه ره . . . ون یکی بمز جز تو که داند این لغز
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی

اطلاعات

وزن: مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن (رجز مثمن مطوی مخبون)
قالب شعری: مسمط
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

ای همه تاز بارگان سرّی و آشکارگان
یک یک و جمله کارگان رب درو مغ فشارگان
هوش مصنوعی: ای کسانی که همواره در عرصه زندگی می‌کوشید و شناخته شده‌اید، هر یک از شما و تمام کسانی که در کارها به خدای بزرگ مشغولید، در فشار و سختی‌های زندگی، به او امید بندید.
بر سر نان نظارگان پیشتر از ستارگان
آنکه بد از خیارگان گشت ز ایر خوارگان
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره به افرادی است که در جستجوی نان و معیشت هستند و از ستارگان بالاترند. کسانی که از درختان خیار و میوه‌ها بهره‌مند شده‌اند، به زائرانی تبدیل می‌شوند که به دنبال روزی و نیازهایشان هستند. زندگی و تلاش برای فراهم کردن نیازها در اینجا به شکل طنزی بیان شده است.
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
هوش مصنوعی: غلام احمد به زیبایی، با چهره‌ای زیبا و درخشان مانند لاله در باغ است.
چون سگ لاک می‌دود بو که به جای در شود
بانگ سماع بشنود . . . ون به شراب مگرود
هوش مصنوعی: سگ در حال دویدن است و بوی خوشی را می‌شنود که او را به سمت در دعوت می‌کند، در حالی که صدای سماع را نیز می‌شنود. آیا این انسان در حال نوشیدن شراب است؟
گردد مست و بغنود بو که کش ادب رود
باش که بینئی شود احمد لاک نارود
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که زمانی که انسان در حالت گیجی و نشئگی قرار می‌گیرد، ممکن است از آداب و رسومی که باید رعایت کند دور شود. باید مراقب بود، زیرا در این حالت ممکن است فردی مانند احمد که به خوبی و نیکی شناخته شده است، دچار تغییر و تحولی شود که او را از مسیر درست خارج کند.
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
هوش مصنوعی: غلامی که در بارگاه احمد حضور دارد، با رنگ لال و زیبایی خاصی به چشم می‌آید.
باز ز خوی کودکی رفت ز ناز و نازکی
داد زکات ده یکی کوه ز ماه کاکلی
هوش مصنوعی: دوباره به حالت کودکی خود بازگشته و از ناز و نازکی دست کشیده و سهم خود را از نعمت‌ها ادا کرده است، مانند کوهی از زیبایی و لطافت.
کالی را بچابکی قاضی را بسالکی
پیش ملوک چندکی احمد لاک لالکی
هوش مصنوعی: در بین شخصیت‌های مختلف، قاضی را با مهارت و ذکاوت بیشتری ارزیابی می‌کنند، در حالی که در مقابل پادشاهان و قدرت‌ها، احمد با لحن و طرز خاصی خود را معرفی می‌کند.
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
هوش مصنوعی: غلامی به نام احمد وجود دارد که در زیبایی و جذابیت او، هوش و چالاکی خاصی نهفته است.
احمد لاک قاب خفت وز ضرر شراب خفت
در خورکان باب جفت راست که همچو آب خفت
هوش مصنوعی: احمد در خواب عمیق است و از خطر شراب هم غافل شده است. در حقیقت، مانند آب که به آرامی در حرکت است، او نیز در آرامش و بی خبری به سر می‌برد.
مست شد و شتاب خفت برگذرد باب خفت
الحق بس صواب خفت کرد پی ثواب خفت
هوش مصنوعی: مست شد و با شتاب به خواب رفت، حقیقتاً خوابش درست بود؛ او به دنبال پاداش خوابش رفت.
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
هوش مصنوعی: غلامی که دربار احمد را به زیبایی و ظرافت تشبیه کرده‌اند، در واقع به صفات جوانمردی و وفاداری اشاره دارد که نمایانگر محبت و ارادت او به اربابش است.
احمد لاک دمبدم خانه نورد بی ستم
خورد شراب پیش و کم برزد بر زمین شکم
هوش مصنوعی: احمد در خانه‌ای آرام و بی‌دغدغه، به نوشیدن شراب مشغول است و در این حال، از دغدغه‌ها و فشارهای زندگی دوری می‌جوید. او به راحتی و بدون ترس از مشکلات، زندگی را تجربه می‌کند و از آن لذت می‌برد.
با همه کانش دمبدم کار کننده چون درم
برد بدست چپ علم دم لم و دم لم و لم
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به تلاش و کوشش دائمی اشاره دارد که فرد برای رسیدن به اهدافش انجام می‌دهد، همچنین به اهمیت کار کردن به صورت پیوسته و بی‌وقفه اشاره دارد. به طور کلی، مؤلف به کارهایی که با اراده و پشتکار انجام می‌شوند، توجه می‌کند و به این نکته تأکید می‌کند که با وجود چالش‌ها و مشکلات، باید به مسیر خود ادامه داد.
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
هوش مصنوعی: غلامی که در کنار احمد قرار دارد، رنگ و لعابی خاص و زیبا دارد.
احمد لاک را برز گفت علی کاک پز
کای چو حریر و خز و بززین خودباوه نیم گز
هوش مصنوعی: احمد به لاک گفت: علی، پختن تو مانند حریر و خز است، و من از تمایل و آراستگی خود کم نمی‌آورم.
سخت شده چو چوب گز دندان بر نه و مگز
وزه ره . . . ون یکی بمز جز تو که داند این لغز
هوش مصنوعی: زمانی که شرایط سخت و دشوار مانند چوب گز می‌شود، به آرامی و با دقت رفتار کن و در مسیر خود ادامه بده. اما در این میان، تنها کسی که می‌تواند به درستی این معما را درک کند، خود تو هستی.
طرفه غلام باره احمد لاک لالکی
هوش مصنوعی: بسیار جالب و عجیب است که غلامی از احمد به زین زیبایی آراسته شده و در دل‌ها تاثیر می‌گذارد.