شمارهٔ ۱ - باز باد اندر فتاد
باز باد اندر فتاد این سرخ سر چیغوز را
باز بتوان معز کردن بر سر او . . . وز را
چون ستان من باز گردم سرش بر گنبد رسد
چون سقونی لعل سازد گنبد پیروز را
بامدادان در شود بیرون نیاید شام را
ور شبانگه در شود بیرون نیاید روز را
مچو ماری کو بهر سوراخ موری در شود
نشنود آهسته باش برمک و مسپوز را
چنگ در نیمور من زن خوش بمشت اندر بگیر
تا بچنگ آورده باشی مار دست آموز را
گر سر او را بزر و سیم درگیری رواست
این سراپا سیم انداز زر اندوز را
این جواب آن کجا گوید سنائی غزنوی
باز تابی در ده این زلفین عالمسوز را
اطلاعات
وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
باز باد اندر فتاد این سرخ سر چیغوز را
باز بتوان معز کردن بر سر او . . . وز را
هوش مصنوعی: باد دوباره به این سرخچشمانداز بنیانگذاشته رسیده و دوباره میتوان او را از مقامش پایین آورد و بر او غلبه کرد.
چون ستان من باز گردم سرش بر گنبد رسد
چون سقونی لعل سازد گنبد پیروز را
هوش مصنوعی: زمانی که من به سرزمین خود بازگشتم، سرم به بلندای گنبد خواهد رسید و مانند آذری که بر سر گنبد مینشاند، زیبایی میآفریند.
بامدادان در شود بیرون نیاید شام را
ور شبانگه در شود بیرون نیاید روز را
هوش مصنوعی: صبح که در باز میشود، بیرون نمیآید تا شب، و هنگام شب که در باز میشود، بیرون نمیآید تا روز.
مچو ماری کو بهر سوراخ موری در شود
نشنود آهسته باش برمک و مسپوز را
هوش مصنوعی: مانند ماری که به دنبال گنجشکی به سوراخی میرود، باید با احتیاط و آرامش رفتار کنی و در کارهایت شتابزده نباشی.
چنگ در نیمور من زن خوش بمشت اندر بگیر
تا بچنگ آورده باشی مار دست آموز را
هوش مصنوعی: با نواختن چنگ، به آرامی و با دقت، تا زمانی که بتوانی ماری که به خوبی تربیت شده را به دام بیندازی.
گر سر او را بزر و سیم درگیری رواست
این سراپا سیم انداز زر اندوز را
هوش مصنوعی: اگر کسی سر او را با طلا و نقره گرفتار کند، اشکالی ندارد؛ چرا که این موجود، تمام وجودش از طلا و نقره ساخته شده است.
این جواب آن کجا گوید سنائی غزنوی
باز تابی در ده این زلفین عالمسوز را
هوش مصنوعی: سنائی غزنوی نمیتواند به راحتی در برابر زیبایی و جذبه این زلفهای دلربا و آتشین نظرش را بیان کند.
حاشیه ها
1403/08/04 22:11
حمید زارعیِ مرودشت
به نظرِ من مصحح در مصراعِ دومِ بیتِ اول کلمهی «گوز» را بیهوده و اشتباه سانسور کرده است. اینجا گوز به معنای گردو است و مشخصا میگوید آلتم چنان سخت و سفت شده است که میتوان رویش گردو مغز کرد. برای مغز کردنِ گردو باید آن را بر جایی سخت بگذارند.