شمارهٔ ۵
در آن کوش مِنبعد شاهی به دهر
که روزی به انصاف از این خوان خوری
گرت نیم نان جو افتد به دست
به رغبت به از مرغ بریان خوری
نه زآن سان که چندانذکه مقدور توست
ز افراط شهوت دو چندان خوری
ز بسیار خوردن شوی مردهدل
خود اندک خوری، گر غم جان خوری
چو شد ز امتلا، طبع ناسازگار
بود زهر اگر آب حیوان خوری
چو عیسی به قرصی بساز از فلک
که خر باشی ار دیگ پالان خوری
به پای خودت رفت باید به گور
چو بر اشتهای کسان نان خوری
اطلاعات
وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
قالب شعری: قطعه
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
در آن کوش مِنبعد شاهی به دهر
که روزی به انصاف از این خوان خوری
هوش مصنوعی: از این پس سعی کن مثل یک پادشاه در این دنیا زندگی کنی، چون روزی بهطور منصفانه از این سفره زندگی بهرهمند خواهی شد.
گرت نیم نان جو افتد به دست
به رغبت به از مرغ بریان خوری
هوش مصنوعی: اگر یک نان جو به دستت برسد، بهتر است با خوشحالی آن را بخوری تا اینکه مرغ کبابی داشته باشی.
نه زآن سان که چندانذکه مقدور توست
ز افراط شهوت دو چندان خوری
هوش مصنوعی: نخستین چیزی که باید در نظر بگیریم این است که در این بیت، به افراط در لذتجویی اشاره شده است. به این معنا که انسان نباید در پی نیازهای شهوانی خود زیادهروی کند، بلکه باید به اندازه و در حد مقدور خود به آنها بپردازد. این نکته تأکید دارد بر این که تعادل و محتاط بودن در بهرهبرداری از لذتها اهمیت دارد و افراط در آنها میتواند زیانآور باشد.
ز بسیار خوردن شوی مردهدل
خود اندک خوری، گر غم جان خوری
هوش مصنوعی: از آنجا که خوردن زیاد باعث دل مردگی میشود، بهتر است کم بخوری، اگر غم و درد جانت را میخوری.
چو شد ز امتلا، طبع ناسازگار
بود زهر اگر آب حیوان خوری
هوش مصنوعی: وقتی که طبع شخص پر شود و از توازن خارج گردد، حتی زهر هم اگر آب حیات بخورد، تأثيرش منفی خواهد بود.
چو عیسی به قرصی بساز از فلک
که خر باشی ار دیگ پالان خوری
هوش مصنوعی: اگر مانند عیسی معجزهای کنی و از آسمان غذایی به دست آوری، اما باز هم اگر به فکر خود نباشی و زندگی ساده را انتخاب کنی، در واقع مانند یک الاغ خواهی بود که به جای زندگی بهتر، به غذاهایی ناچیز راضی است.
به پای خودت رفت باید به گور
چو بر اشتهای کسان نان خوری
هوش مصنوعی: اگر برای تأمین نیازهای دیگران تلاش میکنی و به خودت توجه نمیکنی، در نهایت به سرنوشتی ناخوشایند دچار خواهی شد.