بخش ۳ - التمثیل
کشتییی دان روان بر آب روان
روز و شب هیأت زمان و مکان
بادبانش مزاج و باد اجل
لنگرش باد پای و آبش امل
منبع آب قعر بحر قِدَم
باز ریزان به قعر بحر عدم
او به طبع از فراز گشته دوان
در قفا باد و شیب آب روان
تو در او ساکن، او دوان دایم
تو در او ایمن، او روان دایم
ناگهانت ز مبدءِ ایجاد
برساند به منتهای مراد
تا خبر یابی از حقیقت کار
او رسانیده باشدت به کنار
ای که گشتی در این قفس محبوس
بط و کشتی است، وین بود معکوس
مرغ آبی سفینه کی جوید
زانکه دایم در آب میپوید
در مَزابل فرو میاور سر
مرکز خویش را بیاد آور
نیست جای تو جز که علیین
شاه بازی در اوج خویش نشین
چه کنی در سرای کون و فساد
رخ فرا کن به آشیان معاد
خود زمان و مکان دو معدومند
دَوْر و خط نقاط موهومند
اطلاعات
وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
کشتییی دان روان بر آب روان
روز و شب هیأت زمان و مکان
هوش مصنوعی: کشتیای را تصور کن که بر آبهای روان در حال حرکت است و روز و شب در جریان است. این تصویر نشاندهنده تأثیر زمان و مکان بر زندگی است.
بادبانش مزاج و باد اجل
لنگرش باد پای و آبش امل
هوش مصنوعی: بادبان این کشتی نمایانگر روح و مزاج آن است، در حالی که باد زمان مرگ آن را به سوی مقصد نامشخصی میبرد. پاهایش به سرنوشت وابستهاند و آب به عنوان امید و آرزوهای آن شناخته میشود.
منبع آب قعر بحر قِدَم
باز ریزان به قعر بحر عدم
هوش مصنوعی: آبشارهای عمیق دریا به رطوبت وجود خود ادامه میدهند و این وجود در عمق عدم نیز جاری است.
او به طبع از فراز گشته دوان
در قفا باد و شیب آب روان
هوش مصنوعی: او به طور طبیعی از بلندی به سرعت در حال حرکت است، همانند وزش باد و جریان آب.
تو در او ساکن، او دوان دایم
تو در او ایمن، او روان دایم
هوش مصنوعی: تو در او زندگی میکنی و او همیشه در حال حرکت است. تو در او احساس آرامش میکنی، در حالیکه او به طور مداوم در جریان است.
ناگهانت ز مبدءِ ایجاد
برساند به منتهای مراد
هوش مصنوعی: ناگهان تو را از نقطه آغاز خلقت به اوج آرزوهایت میرساند.
تا خبر یابی از حقیقت کار
او رسانیده باشدت به کنار
هوش مصنوعی: تا وقتی که از حقیقت کار او مطمئن شوی، متوجه خواهی شد که او به چه هدفی دست یافته است.
ای که گشتی در این قفس محبوس
بط و کشتی است، وین بود معکوس
هوش مصنوعی: ای کسی که در این قفس محبوس هستی و به مانند پرندهای درون آن به سر میبری، این وضعیت برعکس چیزی است که باید باشد.
مرغ آبی سفینه کی جوید
زانکه دایم در آب میپوید
هوش مصنوعی: پرندهی آبی، که همیشه در آب شنا میکند، چه نیازی به جستجوی کشتی دارد؟
در مَزابل فرو میاور سر
مرکز خویش را بیاد آور
هوش مصنوعی: در مخمصه و مشکلات، سر خود را پایین نیاور و بر مرکز و اصل خود تمرکز کن و به یاد بیاور که کجا قرار داری.
نیست جای تو جز که علیین
شاه بازی در اوج خویش نشین
هوش مصنوعی: جایگاه تو در بالای خود، همانند علیین است که در اوج مقام و منزلت خود نشسته است.
چه کنی در سرای کون و فساد
رخ فرا کن به آشیان معاد
هوش مصنوعی: چه کار میکنی در این دنیای ناپایدار؟ سر خود را به سوی آشیانهی آخرت برگردان.
خود زمان و مکان دو معدومند
دَوْر و خط نقاط موهومند
هوش مصنوعی: زمان و مکان در حقیقت وجود ندارند و دایره و خطوط، تنها تصورات و اوهام هستند.