گنجور

بخش ۱ - الفصل السادس فی الرزق

رازقی کو بود سزای سپاس
جز که «ذوالقوّة متین» مشناس
قدرتش خلق را دهد روزی
همچو نیک اختری و بدروزی
هست دایم به رزق خلق علیم
وانگهی علم او چو ذات قدیم
خلق و روزی بهمدگر مقرون
کرد اوّل به امر «کن فیکون»
زین سبب در کلام وقت بیان
خلق فرمودو رزق در پی آن
ضامنی کرد نیز بار دگر
به «علی اللّه رزقها» بنگر
نبوَد واجب آن بر او لیکن
خورد سوگند تا شوی ساکن
قسمتی کان نه از ره فرض است
«فو ربّ السماء والارض» است
روزی از کسب اگر شود کم و بیش
علم حق جهل گردد ای بدکیش
هرچه بهره گرفت از آن بنده
روزیش خواند حقّ دارنده
برسد لاجرم به بنده تمام
خواه رزق حلال و خواه حرام
لطف او چونکه دست بُرد نمود
بندگان را به بندگی فرمود
اندر آن دَم که این عنایت کرد
روزی بنده را کفایت کرد
گفت رو امر ما بجای آور
هیچ اندوه رزق خویش مخور
چون ترا کار مات باید کرد
روزی از کسب خود نشاید خورد
تو جناب مرا ملازم شو
روزیت بر من است هرزه مدو
هرکه تقوا گزید در ره دوست
«حیث لایحتسب» خزینۀ اوست

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

رازقی کو بود سزای سپاس
جز که «ذوالقوّة متین» مشناس
هوش مصنوعی: اگر کسی شایسته ستایش است، جز آن کسی که قدرتش استوار و محکم است را نشناسید.
قدرتش خلق را دهد روزی
همچو نیک اختری و بدروزی
هوش مصنوعی: او به مردم قدرت می‌دهد تا روزی خوبی داشته باشند؛ مانند ستاره نیک و بد.
هست دایم به رزق خلق علیم
وانگهی علم او چو ذات قدیم
هوش مصنوعی: خداوند همواره روزی مردم را می‌داند و علم او مانند ذاتش جاودانه و ابدی است.
خلق و روزی بهمدگر مقرون
کرد اوّل به امر «کن فیکون»
هوش مصنوعی: او با فرمان «باش و می‌باش» آفرینش و روزی را به هم مرتبط ساخت.
زین سبب در کلام وقت بیان
خلق فرمودو رزق در پی آن
هوش مصنوعی: به همین دلیل، در زمان بیان و سخن گفتن، خداوند آفرینش را فرمان داد و روزی را به دنبال آن قرار داد.
ضامنی کرد نیز بار دگر
به «علی اللّه رزقها» بنگر
هوش مصنوعی: یک فردی، دوباره بر روی مسئولیت خود تأکید می‌کند و به کسی توصیه می‌کند که به روزی‌هایی که خدا به او می‌دهد، توجه کند.
نبوَد واجب آن بر او لیکن
خورد سوگند تا شوی ساکن
هوش مصنوعی: او الزام ندارد که به آن عمل کند، اما به خاطر سوگندش می‌خواهد که آرامش یابد.
قسمتی کان نه از ره فرض است
«فو ربّ السماء والارض» است
هوش مصنوعی: بخشی که از راه واجب نیست، به خداوند آسمان و زمین قسم خورده شده است.
روزی از کسب اگر شود کم و بیش
علم حق جهل گردد ای بدکیش
هوش مصنوعی: اگر روزی از کسب و کار سود کم یا زیاد شود، علم حقیقت به جهل تبدیل می‌شود، ای بد اندیش.
هرچه بهره گرفت از آن بنده
روزیش خواند حقّ دارنده
هوش مصنوعی: هر چیزی که بنده از آن بهره‌مند می‌شود، حقّی است که خداوند برای او مقرر کرده است.
برسد لاجرم به بنده تمام
خواه رزق حلال و خواه حرام
هوش مصنوعی: بنده به هر صورت و به هر شکلی که باشد، سرانجام به چیزی که نیاز دارد می‌رسد، چه این چیز حلال باشد و چه حرام.
لطف او چونکه دست بُرد نمود
بندگان را به بندگی فرمود
هوش مصنوعی: مهربانی او هنگامی که به مخلوقان توجه کرد، آنها را به بندگی خود دعوت کرد.
اندر آن دَم که این عنایت کرد
روزی بنده را کفایت کرد
هوش مصنوعی: در زمانی که او لطفی به بندگان خود نازل کرد، آن روز برای آنها کافی و بسنده بود.
گفت رو امر ما بجای آور
هیچ اندوه رزق خویش مخور
هوش مصنوعی: گفت برو و کارهای ما را انجام بده، هیچ نگران روزی و اموالم نباش.
چون ترا کار مات باید کرد
روزی از کسب خود نشاید خورد
هوش مصنوعی: زمانی که باید به نوعی تسلیم شوی و کارهای لازم را انجام بدهی، دیگر نمی‌توانی از تلاش‌ها و زحمت‌های روزمره‌ات بهره‌ای ببری.
تو جناب مرا ملازم شو
روزیت بر من است هرزه مدو
هوش مصنوعی: ای عزیز، در کنار من باش، چون روزی تو بر عهده من است و بیهوده نرو.
هرکه تقوا گزید در ره دوست
«حیث لایحتسب» خزینۀ اوست
هوش مصنوعی: هر کسی که راه تقوا و پرهیزگاری را در راه دوست برگزید، به نعمت‌های بی‌حساب و فراوانی دسترسی پیدا می‌کند.