گنجور

بخش ۱ - الفصل الرابع فی بیان مبدء العالم علم الیقین

پیشتر از جهان خدای لطیف
جوهری آفرید پاک و شریف
پس به هیبت بدو گماشت نظر
تا که بگداخت جملۀ جوهر
گشت یکسر چو بحر بی​پایان
عرش رحمان ستاده بر سر آن
پس ز ثقلش زمین فرو انداخت
و آسمانها ز دود آن برساخت
همچو گوئی بُد آن زمین و بر او
بیت معمور و جای کعبه در او
پس بگسترد باز جمله زمین
از برگوی تا که گشت چنین
کوه​ها را چو میخ زد بر وی
تا نیاید دگر خلل در وی
جویها را روانه کرد بر آن
کرد تقدیر قوت جانوران
روز یکشنبه و دوشنبه بساخت
این زمین، پس به کوهها پرداخت
کردن کوه در سه شنبه بود
چهارشنبه بساخت روزی ورود
روز پنجشنبه بود و جمعه که باز
آسمان ساخت و داد زینت و ساز
قدرت از اصل خلق واپرداخت
زین سبب روز شنبه هیچ نساخت
این چنین گفت خواجۀ کونین
چونکه تفسیر کرد «فی یومین»

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

پیشتر از جهان خدای لطیف
جوهری آفرید پاک و شریف
هوش مصنوعی: خداوند قبل از ایجاد جهان، موجودی لطیف و باارزش را خلق کرد که بسیار پاک و با احترام بود.
پس به هیبت بدو گماشت نظر
تا که بگداخت جملۀ جوهر
هوش مصنوعی: پس با نگاه خود به او توجه کرد تا همه‌ی ذات و ماهیت او را ذوب کند و به عمق وجودش برسد.
گشت یکسر چو بحر بی​پایان
عرش رحمان ستاده بر سر آن
هوش مصنوعی: تمام وجود مانند دریای بی‌پایانی است که عرش الهی در بالای آن قرار دارد.
پس ز ثقلش زمین فرو انداخت
و آسمانها ز دود آن برساخت
هوش مصنوعی: بنابراین به خاطر سنگینی او، زمین فرو افتاد و آسمان‌ها از دود او شکل گرفتند.
همچو گوئی بُد آن زمین و بر او
بیت معمور و جای کعبه در او
هوش مصنوعی: به نظر می‌رسد که آن سرزمین مانند این است که به خوبی آباد شده و در آن مکان، خانه و محلی برای عبادت وجود دارد که جایگاه کعبه در آن قرار دارد.
پس بگسترد باز جمله زمین
از برگوی تا که گشت چنین
هوش مصنوعی: پس تمامی زمین به وسعت خود پهن شد از زمان پیدایش تا به حال که به این شکل درآمده است.
کوه​ها را چو میخ زد بر وی
تا نیاید دگر خلل در وی
هوش مصنوعی: کوه‌ها را مانند میخی محکم بر زمین کوبید تا دیگر هیچ‌گونه مشکلی برای آن پیش نیاید.
جویها را روانه کرد بر آن
کرد تقدیر قوت جانوران
هوش مصنوعی: آبراه‌ها را به جریان انداخت و این کار سرنوشت قدرت جانوران را رقم زد.
روز یکشنبه و دوشنبه بساخت
این زمین، پس به کوهها پرداخت
هوش مصنوعی: در روزهای یکشنبه و دوشنبه، این زمین شکل گرفت و سپس خداوند به خلق کوه‌ها مشغول شد.
کردن کوه در سه شنبه بود
چهارشنبه بساخت روزی ورود
هوش مصنوعی: در روز سه‌شنبه، کوهی شکل گرفت و در روز چهارشنبه این کوه به عنوان یک مکان برای ورود به زندگی جدیدی ساخته شد.
روز پنجشنبه بود و جمعه که باز
آسمان ساخت و داد زینت و ساز
هوش مصنوعی: در روز پنجشنبه و جمعه، آسمان مجدداً زیبایی و جلا پیدا کرد و جلوه‌ای دل‌نشین را به نمایش گذاشت.
قدرت از اصل خلق واپرداخت
زین سبب روز شنبه هیچ نساخت
هوش مصنوعی: قدرت و توانایی از ابتدا وجود آمده و به همین دلیل روز شنبه هیچ چیز جدیدی خلق نشده است.
این چنین گفت خواجۀ کونین
چونکه تفسیر کرد «فی یومین»
هوش مصنوعی: خواجه کونین دربارهٔ چیزی که در دو روز اتفاق می‌افتد، اینگونه بیان کرد.