بخش ۱ - الفصل الرابع فی بیان مبدء العالم علم الیقین
پیشتر از جهان خدای لطیف
جوهری آفرید پاک و شریف
پس به هیبت بدو گماشت نظر
تا که بگداخت جملۀ جوهر
گشت یکسر چو بحر بیپایان
عرش رحمان ستاده بر سر آن
پس ز ثقلش زمین فرو انداخت
و آسمانها ز دود آن برساخت
همچو گوئی بُد آن زمین و بر او
بیت معمور و جای کعبه در او
پس بگسترد باز جمله زمین
از برگوی تا که گشت چنین
کوهها را چو میخ زد بر وی
تا نیاید دگر خلل در وی
جویها را روانه کرد بر آن
کرد تقدیر قوت جانوران
روز یکشنبه و دوشنبه بساخت
این زمین، پس به کوهها پرداخت
کردن کوه در سه شنبه بود
چهارشنبه بساخت روزی ورود
روز پنجشنبه بود و جمعه که باز
آسمان ساخت و داد زینت و ساز
قدرت از اصل خلق واپرداخت
زین سبب روز شنبه هیچ نساخت
این چنین گفت خواجۀ کونین
چونکه تفسیر کرد «فی یومین»
اطلاعات
وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
پیشتر از جهان خدای لطیف
جوهری آفرید پاک و شریف
هوش مصنوعی: خداوند قبل از ایجاد جهان، موجودی لطیف و باارزش را خلق کرد که بسیار پاک و با احترام بود.
پس به هیبت بدو گماشت نظر
تا که بگداخت جملۀ جوهر
هوش مصنوعی: پس با نگاه خود به او توجه کرد تا همهی ذات و ماهیت او را ذوب کند و به عمق وجودش برسد.
گشت یکسر چو بحر بیپایان
عرش رحمان ستاده بر سر آن
هوش مصنوعی: تمام وجود مانند دریای بیپایانی است که عرش الهی در بالای آن قرار دارد.
پس ز ثقلش زمین فرو انداخت
و آسمانها ز دود آن برساخت
هوش مصنوعی: بنابراین به خاطر سنگینی او، زمین فرو افتاد و آسمانها از دود او شکل گرفتند.
همچو گوئی بُد آن زمین و بر او
بیت معمور و جای کعبه در او
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که آن سرزمین مانند این است که به خوبی آباد شده و در آن مکان، خانه و محلی برای عبادت وجود دارد که جایگاه کعبه در آن قرار دارد.
پس بگسترد باز جمله زمین
از برگوی تا که گشت چنین
هوش مصنوعی: پس تمامی زمین به وسعت خود پهن شد از زمان پیدایش تا به حال که به این شکل درآمده است.
کوهها را چو میخ زد بر وی
تا نیاید دگر خلل در وی
هوش مصنوعی: کوهها را مانند میخی محکم بر زمین کوبید تا دیگر هیچگونه مشکلی برای آن پیش نیاید.
جویها را روانه کرد بر آن
کرد تقدیر قوت جانوران
هوش مصنوعی: آبراهها را به جریان انداخت و این کار سرنوشت قدرت جانوران را رقم زد.
روز یکشنبه و دوشنبه بساخت
این زمین، پس به کوهها پرداخت
هوش مصنوعی: در روزهای یکشنبه و دوشنبه، این زمین شکل گرفت و سپس خداوند به خلق کوهها مشغول شد.
کردن کوه در سه شنبه بود
چهارشنبه بساخت روزی ورود
هوش مصنوعی: در روز سهشنبه، کوهی شکل گرفت و در روز چهارشنبه این کوه به عنوان یک مکان برای ورود به زندگی جدیدی ساخته شد.
روز پنجشنبه بود و جمعه که باز
آسمان ساخت و داد زینت و ساز
هوش مصنوعی: در روز پنجشنبه و جمعه، آسمان مجدداً زیبایی و جلا پیدا کرد و جلوهای دلنشین را به نمایش گذاشت.
قدرت از اصل خلق واپرداخت
زین سبب روز شنبه هیچ نساخت
هوش مصنوعی: قدرت و توانایی از ابتدا وجود آمده و به همین دلیل روز شنبه هیچ چیز جدیدی خلق نشده است.
این چنین گفت خواجۀ کونین
چونکه تفسیر کرد «فی یومین»
هوش مصنوعی: خواجه کونین دربارهٔ چیزی که در دو روز اتفاق میافتد، اینگونه بیان کرد.