گنجور

بخش ۳ - حق الیقین

در قضا نیست هیچ زشت و نکو
هان مکن نسبت حدوث بدو
کفر او کفر نیست ایمان است
منع او منع نیست احسان است
بد از آن رو کزوست بد نبود
پس بد اندر وجود خود نبود
زانکه هستی هست​ها زان روست
هستی بد برای خود نیکوست
نیز اظهار نیک​ها بد کرد
گر بدی کرد باز با خود کرد
بد کند نیکی نکو پیدا
که به ضد است چیزها پیدا
چون به خود نیک و از خدا نیک است
وانگه از بهر نیک​ها نیک است
نیک و بد باشد از قبیل صفات
بی نیاز است از آن حقیقت ذات
همه از نسبت و اضافات است
فی المثل چون جهان آفات است
شر این خیر آن دگر باشد
شر نه در ذات خویش شر باشد

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانهٔ تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

در قضا نیست هیچ زشت و نکو
هان مکن نسبت حدوث بدو
هوش مصنوعی: در سرنوشت هیچ چیز نه خوب است و نه بد. پس به آنچه که اتفاق می‌افتد، زشت و زیبا نگو.
کفر او کفر نیست ایمان است
منع او منع نیست احسان است
هوش مصنوعی: این فرد در واقع کافر نیست، بلکه ایمان دارد و ماجراهای منعی که به نظر می‌رسد وجود دارد، در حقیقت نوعی کمک و نیکی است.
بد از آن رو کزوست بد نبود
پس بد اندر وجود خود نبود
هوش مصنوعی: بد به این دلیل وجود ندارد که خود را از بدی‌ها پاک کرده است. اگر در وجود انسان چیزی بد نباشد، پس در واقع از بدی ها دور است.
زانکه هستی هست​ها زان روست
هستی بد برای خود نیکوست
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه وجود چیزها به همین دلیل است، وجود بد برای خود، خوب است.
نیز اظهار نیک​ها بد کرد
گر بدی کرد باز با خود کرد
هوش مصنوعی: اگر کسی خوبی‌ها را بیان کند و به خودنفس به بدی بپردازد، در واقع به خود آسیب زده است.
بد کند نیکی نکو پیدا
که به ضد است چیزها پیدا
هوش مصنوعی: اگر کسی بدی کند، نیکی او مشخص می‌شود، زیرا نیکی و بدی در تضاد با یکدیگر قرار دارند و از این رو، وجود یکی باعث نمایان شدن دیگری می‌شود.
چون به خود نیک و از خدا نیک است
وانگه از بهر نیک​ها نیک است
هوش مصنوعی: وقتی که به خودت خوب هستی و به خدا هم خوبی می‌کنی، سپس به خاطر خوبی‌ها هم خوب رفتار می‌کنی.
نیک و بد باشد از قبیل صفات
بی نیاز است از آن حقیقت ذات
هوش مصنوعی: نیکی و بدی ویژگی‌هایی هستند که از ذات اصلی بی‌نیازند و وجودشان به ذات حقیقت وابسته نیست.
همه از نسبت و اضافات است
فی المثل چون جهان آفات است
هوش مصنوعی: همه چیز به نسبت‌ها و اضافات مربوط است، مثلاً همان‌طور که جهان پر از مشکلات و آسیب‌هاست.
شر این خیر آن دگر باشد
شر نه در ذات خویش شر باشد
هوش مصنوعی: بدی و خوبی همیشه در کنار هم وجود دارند و نمی‌توان آنها را به‌طور مطلق از یکدیگر جدا کرد. در واقع، ممکن است آنچه که در ابتدا به نظر می‌رسد بد باشد، در نهایت به نفع ما باشد و بالعکس. بدی‌ها در ذات خود بد نیستند، بلکه ممکن است به شرایط و نتایج وابسته باشند.