اطلاعات
وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: محمودرضا رجایی
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
پدر آدم اندرین عالم
هست از آن دم که زادهٔ مریم
هوش مصنوعی: پدر آدم در این دنیا وجود دارد از زمانی که مریم به دنیا آمده است.
تن که تن شد ز رنگ آدم شد
جان که جان شد ز بوی آن دم شد
هوش مصنوعی: تن و جسم وقتی که به رنگ و شکل انسان درآمد، جان و روح نیز وقتی به عطر و بوی آن دمیده شد، زندگی و وجود تازهای یافت.
هرکرا آن دمست آدم اوست
هرکرا نیست نقش عالم اوست
هوش مصنوعی: هر کسی که در لحظه حال حضور داشته باشد، همان آدم واقعی است و کسانی که از مادیات و دنیای ظاهری دور هستند، در واقع آن نقش و تصویر عالم نیستند.
آدم آن دم که از قدر دریافت
دل خبر یافت سوی جان بشتافت
هوش مصنوعی: انسان زمانی که ارزش و مقام خود را درک کرد و از حال دل باخبر شد، به سمت روح و جان خود حرکت میکند و تلاش میکند به آن دست یابد.
که از این دم خبر چگونه دهی
گفت هستم ز جام و جامه تهی
هوش مصنوعی: چگونه میتوانی از این لحظه خبر بدهی؟ من در حال حاضر در حالت نشئگی و بیپوشش هستم.
جامه و جام ما تهی زانست
کین گرانمایه سخت ارزانست
هوش مصنوعی: لباس و جام ما خالی از محتوای اصلی است، زیرا این چیز با ارزش در حقیقت بسیار بیارزش شده است.
همه خواهی که باشی او را باش
برِ او سوی خویش هیچ مباش
هوش مصنوعی: هر کسی که میخواهد با او باشد، باید از خودخواهی و خودمحوری دوری کند و تنها به او فکر کند.
بر پریده ز دام ناسوتی
در خزیده به دام لاهوتی
هوش مصنوعی: افرادی که از سختیهای دنیوی رهایی یافته و به عالم معنا و الهی نزدیک شدهاند، به جای زندگی در محدودیتهای جسمانی، در فضایی بالاتر و روحانی قرار میگیرند.
دیده خطهای خطّهٔ ملکوت
همچو عیسی به دیدهٔ لاهوت
هوش مصنوعی: چشم، نشانههای سرزمین آسمانی را میبیند، همانطور که عیسی نشانههای دنیای مادی را مشاهده میکند.
آنکه در بند این جهان آویخت
سود کرد ار ز لشکرش بگریخت
هوش مصنوعی: کسی که درگیر دنیای مادی شده و به آن وابسته است، اگر از جمعیت و اطرافیان خود جدا شود و به فکر خودش باشد، در واقع به نفع خود عمل کرده است.
کاین جهانیست مایهٔ غم و رنج
خوانده عاقل ورا سرای سپنج
هوش مصنوعی: این دنیا منبعی از غم و درد است و کسانی که با خرد هستند، آن را به عنوان مکانی پر از گرفتاری میشناسند.
رهبرت باد بهر صورت و جان
این جهان عقل و آن جهان ایمان
هوش مصنوعی: به راهنمایی تو توجه کن، که در هر حالتی و به هر صورتی، عقل در این جهان و ایمان در آن جهان اهمیت دارند.
خنک آنکس که عقل رهبر اوست
هر دو عالم به طوع چاکر اوست
هوش مصنوعی: کسی که عقل و اندیشهاش راهنمای اوست، در زندگیاش خوشبخت و کامیاب است و همهچیز به رضایت او خواهد بود.
خنک آنکس که نقش خویش بشست
نه کس او را نه او کسی را جست
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که از گذشته و هویت خود رها شده و به دنبال کسی نمیگردد و کسی هم به دنبال او نیست.
همچو نقش زیاد سوی بسیچ
نبود جز یکی و آن یک هیچ
هوش مصنوعی: مانند نقشهایی که در آب دیده میشوند، در دنیا چیزهای بسیاری وجود ندارد جز یک چیز، و آن یک چیز هیچ است.
خویشتن را یکی مخوان در ده
کان یکی نیست هیچ از آن یک به
هوش مصنوعی: خودت را فقط یک نفر نپندار، چون در واقع در میان مردم هیچ کس به معنای واقعی همان یک نفر نیست.
تو یکیی ولیک هم ز اعداد
نام داری و بس چو نقش زیاد
هوش مصنوعی: تو یک فردی، اما تنها نامی از اعداد داری و بس، مانند نقشی که زیاد شده است.
چون درآمد وصال را حاله
سرد شد گفت و گوی دلّاله
هوش مصنوعی: زمانی که به وصل محبوب رسید، حال و هوای دل و ذهنش عوض شد و صحبتهای دلال به سردی گرایید.
گرچه دلّاله مُنبی کار است
گاه خلوت ترا گرانبار است
هوش مصنوعی: هرچند که نماینده و مشاور در کار خود تجربه زیادی دارد، اما گاهی اوقات تنهایی و خلوت میتواند بر تو فشار بیاورد و احساس سنگینی کند.
زانکه باشد ز روی عقل و نظر
دو هزیمت بوقت خود سه ظفر
هوش مصنوعی: چون از روی عقل و فکر عمل کنیم، در زمان مناسب میتوانیم همواره به پیروزی برسیم و از شکستها دور شویم.
پس تو ای بوالفضول بلغاری
چون در این رود بر پل و غاری
هوش مصنوعی: ای کسی که بسیار پرحرف و پرگویی، اکنون که در این رودخانه بر روی پل و در غاری هستی، به چه میاندیشی؟
حاشیه ها
1399/04/14 00:07
عبدالرضا جلالی
بیت
«خنک آنکس که نقش خویش بشست //نه کس او را نه او کسی را جست»
توجه ما را به مقام انقطاع از مقامات عرفانی جلب میکند که تبتل، مأخوذ از آیه «...و تَبَتَّل اِلَیْهِ تبتیلاً»
است. این واژه مصدر باب تَفعُّل و از مادّه ب ت ل به معنای قطع کردن، جدا کردن و ممتاز ساختن است. احتمالاً اصل این واژه سُریانی، و به معنای خود را وقف خدا کردن به شیوه رهبانی است. و اینکه در عرفان تبتّل به عنوان اصطلاح کمتر به کار رفته و اغلب، معنای آن یا برخی مراتب آن با عناوین دیگری از قبیل «مقام انقطاع » یا «اخلاص » آمده است ومقام هفدهم «إخلاص» است. همه شب نماز کنند و همه روز روزه دارند، چون نفس ایشان در طاعت نیاید و طاعت بینند، پنجاه ساله طاعت به یکی شربت آب بفروشند و به سگی یا به کسی دهند، آنگه گویند: ای نفس! دانستی که آنچه تو کردی، خدای را نشاید؟
1399/04/14 00:07
عبدالرضا جلالی
خنک آنکس که نقش خویش بشست
نه کس او را نه او کسی را جست
این بیت برای این عنوان که به کدام مقام عرفانی اشاره دارد در آزمون دکتری 98 رشته زبان و ادبیات فارسی آمده است .