گنجور

غزل شمارهٔ ۲۳۶

چهره ات بال سمندر می کند آیینه را
خنده ات دامان گوهر می کند آیینه را
این شکوه حسن با خورشید عالمتاب نیست
شوکت حسنت سکندر می کند آیینه را
جلوه آن خط نوخیز و لب شکرفشان
بال طوطی، تنگ شکر می کند آیینه را
آفتاب بی زوال حسن عالمسوز او
گرم چون صحرای محشر می کند آیینه را
جلوه روی عرقناک تو ای ماه تمام
سیر چشم از ماه و اختر می کند آیینه را
تا چه خواهد کرد یارب با دل مومین من
آتشین رویی که مجمر می کند آیینه را
اشتیاق گردسر گردیدنت، بی اختیار
در کف مشاطه شهپر می کند آیینه را
صحبت روشن ضمیران کیمیای دولت است
روی او خورشید منظر می کند آیینه را
جلوه همچشم، ابر نوبهار خجلت است
آن رخ شبنم فشان، تر می کند آیینه را
ساده لوحان زود می گیرند رنگ همنشین
صحبت طوطی سخنور می کند آیینه را
نعمت دیدار یوسف را نیارد در نظر
گر چنین رویش توانگر می کند آیینه را
می کند از علم رسمی سینه ها را پاک عشق
روشنی مفلس ز جوهر می کند آیینه را
از فروغ حسن، می گردد دل فولاد آب
آن بهشتی روی، کوثر می کند آیینه را
چون دل عاشق نگردد صائب از حسنش غیور؟
صحبت او نازپرور می کند آیینه را

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

چهره ات بال سمندر می کند آیینه را
خنده ات دامان گوهر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: چهره‌ات باعث می‌شود که آیینه، خود را زیبا ببیند و به لبخندت، مانند دامن گوهری، زیبایی می‌بخشد.
این شکوه حسن با خورشید عالمتاب نیست
شوکت حسنت سکندر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: زیبایی تو به هیچ وجه با نور خورشید قابل مقایسه نیست و جلوه‌ی زیبایی‌ات چنان است که حتی اسکندر هم در برابرش به آینه حسرت می‌خورد.
جلوه آن خط نوخیز و لب شکرفشان
بال طوطی، تنگ شکر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: ظاهر زیبا و تازه آن خط و لب شیرین، باعث می‌شود که آینه همچون شکر، شیرینی بیشتری پیدا کند.
آفتاب بی زوال حسن عالمسوز او
گرم چون صحرای محشر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: نور خورشید زیبایی بی‌پایان او به اندازه‌ای گرم است که همچون گرمای روز قیامت، آیینه را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
جلوه روی عرقناک تو ای ماه تمام
سیر چشم از ماه و اختر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: زیبایی چهره عرق کرده‌ات، ای ماه کامل، چنان است که چشم‌ها از دیدن ماه و ستاره‌ها سیر می‌شوند و حتی آینه هم شیفته‌ات می‌گردد.
تا چه خواهد کرد یارب با دل مومین من
آتشین رویی که مجمر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: پروردگارا، با دل مؤمن من چه خواهی کرد؟ آن فردی که چهره‌اش چون آتش می‌سوزاند، می‌تواند آیینه را به سوزی تبدیل کند.
اشتیاق گردسر گردیدنت، بی اختیار
در کف مشاطه شهپر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: تمایل و شوق دیدن تو به قدری زیاد است که به طور ناخودآگاه، مشاطه (آرایشگر) حتی در آینه هم تصویر تو را منعکس می‌کند.
صحبت روشن ضمیران کیمیای دولت است
روی او خورشید منظر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: گفتگو و تفکر با افرادی که دانا و روشن‌ضمیر هستند، موجب دستیابی به ثروت و موفقیت می‌شود. زیبایی و نورانیت آن‌ها مانند خورشید است که بر روی آینه می‌تابد و آن را روشن می‌کند.
جلوه همچشم، ابر نوبهار خجلت است
آن رخ شبنم فشان، تر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: زیبایی در چشمان او مانند ابرهای بهاری است که باعث شرم و خجالت می‌شود. آن چهره که قطرات شبنم را به نمایش می‌گذارد، آینه را مرطوب و تَر می‌کند.
ساده لوحان زود می گیرند رنگ همنشین
صحبت طوطی سخنور می کند آیینه را
هوش مصنوعی: افراد ساده‌لوح به سرعت تحت تأثیر دوستان و هم‌نشینان خود قرار می‌گیرند، حتی اگر آن‌ها مانند طوطی فقط حرف‌زدن را یاد گرفته باشند. این به این معنی است که صحبت‌های ظاهری و زیبا ممکن است گمراه‌کننده باشد و افراد باید هوشیار باشند تا فریب نخورند.
نعمت دیدار یوسف را نیارد در نظر
گر چنین رویش توانگر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: اگر کسی نتواند زیبایی یوسف را درک کند، حتی اگر آینه‌ای در اختیار داشته باشد که نمایانگر او باشد، این زیبایی برایش احساس نمی‌شود. به عبارت دیگر، زیبایی واقعی به دیدن و درک عمیق نیاز دارد و صرفا وجود آینه کافی نیست.
می کند از علم رسمی سینه ها را پاک عشق
روشنی مفلس ز جوهر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: عشق واقعی، دل‌ها را از دانش خشک و رسمی خالی می‌کند و به آن‌ها روشنی می‌بخشد. حتی فردی که از نظر مالی و مادی در تنگناست، با عشق می‌تواند یک آینه روشن و زیبا بسازد.
از فروغ حسن، می گردد دل فولاد آب
آن بهشتی روی، کوثر می کند آیینه را
هوش مصنوعی: دل از زیبایی و نور چهره‌ی معشوق به مانند فولاد تغییر شکل می‌دهد و با زیبایی او، آینه را به نهر کوثر تبدیل می‌کند.
چون دل عاشق نگردد صائب از حسنش غیور؟
صحبت او نازپرور می کند آیینه را
هوش مصنوعی: وقتی دل عاشق به زیبایی معشوق گرفتار می‌شود، چگونه می‌تواند از آن حسادت کند؟ صحبت با او آن‌قدر دل‌نشین است که حتی آینه را هم نازپرور می‌کند.

خوانش ها

غزل شمارهٔ ۲۳۶ به خوانش پری ساتکنی عندلیب