شمارهٔ ۲۹۴
در نعت بقا نیست کسی با تو مشارک
وجه تو بود باقی و باقی همه هالک
هرجا زده ز اسماء تو آدم دم انبا
«سبحانک لا علم لنا» گفته ملایک
از ظلمت زلفت نتوان برد برون راه
گر نور جمالت نشود رهبر سالک
در سلک مساکین تو سکان صوامع
وز خیل ممالیک تو شاهان ممالک
عابد ز تو محجوب به تکمیل عبادات
حاجی ز تو محروم به تحقیق مناسک
از عام کالانعام مجو همت پاکان
معراج ملائک نبود کار اولئک
باحرص و هوا نیست غزا طاقت واعظ
رعنای مجالس نبود مرد معارک
گفتی بدرآی از همه تا با تو درآیم
فالقلب فداء لک والروح کذلک
جامی به غم عشق تواز فضل تو افتاد
مولای کما کنت تفضلت فبارک
اطلاعات
وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
در نعت بقا نیست کسی با تو مشارک
وجه تو بود باقی و باقی همه هالک
هوش مصنوعی: در وصف بقا، هیچکس نیست که در اینجا با تو شریک باشد؛ فقط تویی که باقی میمانی و همهی دیگران زائل خواهند شد.
هرجا زده ز اسماء تو آدم دم انبا
«سبحانک لا علم لنا» گفته ملایک
هوش مصنوعی: هر جا که نام تو، ای آدم، بر زبان آمده، ملائکه با گفتن "پاکی تو برتر است و ما هیچ علمی نداریم" به پاکی و عظمت تو اعتراف کردهاند.
از ظلمت زلفت نتوان برد برون راه
گر نور جمالت نشود رهبر سالک
هوش مصنوعی: از تاریکی زلفهایت نمیتوان راهی پیدا کرد، مگر اینکه نور زیباییات هدایتگر مسافر در این مسیر باشد.
در سلک مساکین تو سکان صوامع
وز خیل ممالیک تو شاهان ممالک
هوش مصنوعی: در جمع فقیران و نیازمندان، تو پیشوای مکانهای عبادت هستی و در میان سربازان و خدمتگذاران، تو همچون پادشاهان کشورهای مختلفی.
عابد ز تو محجوب به تکمیل عبادات
حاجی ز تو محروم به تحقیق مناسک
هوش مصنوعی: عبادتی که انجام میدهی با عشق و خلوص نیّت نیست، باعث میشود که از حقیقت عبادت دور بمانی. همچنین، کسی که به ظاهر به مناسک حج عمل میکند اما عمق این مراسم را نمیشناسد، از بهرهمندی واقعی از آن محروم میشود.
از عام کالانعام مجو همت پاکان
معراج ملائک نبود کار اولئک
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی است که نباید همت افراد پاک و خوب را با همت جمعیت معمولی و بیهدف مقایسه کرد. زیرا پرچم و اراده کسانی که در مسیر معنوی و الهی حرکت میکنند، به طور کلی متفاوت از کسانی است که فقط به زندگی مادی و امور روزمره خود میپردازند. در واقع، کسانی که در تلاش برای ارتقاء معنوی خود هستند، به عرش و عوالم بالاتر دست مییابند و کار آنها با دیگران به هیچ وجه قابل قیاس نیست.
باحرص و هوا نیست غزا طاقت واعظ
رعنای مجالس نبود مرد معارک
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که قدرت و توان وعظ و پند مادامی که در مجالس و محافل خوشگذرانی و با محبت و عشق نباشد، چندان مؤثر نخواهد بود. به عبارتی، تأثیر وعظ و نصیحت در فضایی که عشق و شوق وجود ندارد، بسیار کم خواهد بود.
گفتی بدرآی از همه تا با تو درآیم
فالقلب فداء لک والروح کذلک
هوش مصنوعی: تو گفتی که از همه چیز جدا شوم تا بتوانم به تو نزدیک شوم. قلبم فدای توست و همینطور جانم نیز.
جامی به غم عشق تواز فضل تو افتاد
مولای کما کنت تفضلت فبارک
هوش مصنوعی: محبت تو در دل من چنان اثر کرده که از غم عشق تو، وجودم پر از اندوه است. ای مولای من، همانطور که همیشه بر ما لطف و محبت فرمودی، برکت و رحمتت بر ما جاری باد.

جامی