شمارهٔ ۲۸۶
آن تهیدست چه خوش گفت می لعل به کف
که خوش آن کس که به می حاصل خود کرد تلف
صرف کن در ره می هرچه به دست راست تو را
که نوای طرب از دست تهی دارد دف
صف کشیدند به میخانه همه خم شکنان
صفدری کو که به همت بدراند این صف
زخم پیکان تو را بر دگری نپسندم
هرکجا تیر زنی سینه من باد هدف
شرف آدمی از عشق بود هرکه نشد
عاشق او را نبود بر دگران هیچ شرف
جامی از شعر مکن بس که دهد آخر کار
زاده طبع تو خاصیت فرزند خلف
تربیت گرچه در اول ز صدف یافت گهر
جز طفیل گهر اخر که برد نام صدف
اطلاعات
وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
آن تهیدست چه خوش گفت می لعل به کف
که خوش آن کس که به می حاصل خود کرد تلف
هوش مصنوعی: آن بیپول چه زیبا گفت: کسی که به خاطر شراب خود را تباه میکند، خوشبختتر از کسی است که به مال و ثروت خود نمیرسد و در بیحالی زندگی میکند.
صرف کن در ره می هرچه به دست راست تو را
که نوای طرب از دست تهی دارد دف
هوش مصنوعی: در مسیر لذت و خوشی، هر آنچه که به دستت میرسد را خرج کن؛ چرا که ساز شادی در دست بیمایه و تهی نمیتواند نغمه ای سر دهد.
صف کشیدند به میخانه همه خم شکنان
صفدری کو که به همت بدراند این صف
هوش مصنوعی: همه خمشکنان برای نوشیدن به میخانه جمع شدهاند. اکنون انتظار میکشند تا کسی با تلاش و ارادهاش این صف را به هم بریزد و نوشیدنی را به آنها برساند.
زخم پیکان تو را بر دگری نپسندم
هرکجا تیر زنی سینه من باد هدف
هوش مصنوعی: من هیچگاه نمیپسندم که تیر و زخم تو بر دل دیگری فرود آید، چرا که هر جا که تیرت را بگذاری، سینه من همیشه هدف تو خواهد بود.
شرف آدمی از عشق بود هرکه نشد
عاشق او را نبود بر دگران هیچ شرف
هوش مصنوعی: شرافت و بزرگی انسان ناشی از عشق اوست. هر کسی که عاشق نشود، شرافتی در نزد دیگران نخواهد داشت.
جامی از شعر مکن بس که دهد آخر کار
زاده طبع تو خاصیت فرزند خلف
هوش مصنوعی: شعری که میسرایی را بیهوده و بیمحابا نکن، زیرا در نهایت، آنچه تولید میکنی به خواص و ویژگیهای درونی خودت وابسته است و شبیه به فرزند تو خواهد بود.
تربیت گرچه در اول ز صدف یافت گهر
جز طفیل گهر اخر که برد نام صدف
هوش مصنوعی: آموزش و پرورش در ابتدا شبیه به دریابی از یک صدف است که مرواریدهایی را عرضه میکند. اما در نهایت، این مرواریدها وابسته به همان صدف است که نام آن به یاد میماند.

جامی