گنجور

بخش ۱۲ - اشارت به وجود ملائکه

زانچه از علم آمده به عیان
صنف اول صف ملائکه دان
بندگانند جمله فرمانبر
ناکشیده به کفر و عصیان سر
متصف نی به مادگی و نری
وز زناشوهری همیشه بری
همه از وصمت عناد مصون
مستقر در مقام لایعصون
بعضی اندر شهود حق دایم
در جمال و کمال او هایم
بی خبر زانکه در نشیمن بود
عالمی هست و آدمی موجود
دیده بر غیر حق نیندازند
با خود و غیر خود نپردازند
قسم دیگر مدبر اشباح
متصرف در آن صباح و رواح
کرده هر یک به موجب تقدیر
در هیاکل تصرف و تدبیر
گردش آسمان از ایشان است
جنبش جسم و جان از ایشان است
نفتد قطره ای نم باران
ز ابر بر شهر و دشت و کهساران
که نه با آن فرشته ای آید
کش بر آنجا برد که می باید
ندمد برگ تازه ای از شاخ
در چمن ها و بیشه های فراخ
که نه جمعی فرشته را به مثل
باشد اندر وجود آن مدخل
از ملایک چهار مشهورند
که به اسماء خویش مذکورند
وحی تنزیل کار جبریل است
نفخ در صور از سرافیل است
کافل رزقهاست میکائیل
قابض روحهاست عزرائیل
چار دیگر موکل بشرند
که نویسندگان خیر و شرند
دو به روزند با وی و دو به شام
بر یمین و یسار کرده مقام
کاتب الخیر آن یکی ز یمین
شر و عصیان رقم زند دومین
می توانند پیش چشم بشر
که نمایند خویش را به صور
خاصه در چشم هادیان سبل
از اولواالعزم و انبیا و رسل

اطلاعات

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

زانچه از علم آمده به عیان
صنف اول صف ملائکه دان
هوش مصنوعی: از آنچه که به وضوح از علم نمایان شده، گروه اول فرشتگان را بشناسید.
بندگانند جمله فرمانبر
ناکشیده به کفر و عصیان سر
هوش مصنوعی: تمام بندگان، فرمانبردارند، مگر آنانی که به کفر و نافرمانی قدم گذاشته‌اند.
متصف نی به مادگی و نری
وز زناشوهری همیشه بری
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که انسان‌ها نمی‌توانند خود را به ویژگی‌های جنسی خاصی مانند زن یا مرد محدود کنند و همچنین از روابط زناشویی همواره بی‌نیاز نیستند. در واقع، اشاره دارد که فرد باید فراتر از این تقسیمات باشد و از قید و بندهای مربوط به جنسیت و ازدواج پرهیز کند.
همه از وصمت عناد مصون
مستقر در مقام لایعصون
هوش مصنوعی: همه از ویژگی‌های سرسختی و لجاجت محفوظ‌اند و در جایگاه‌هایی قرار دارند که هیچ‌گاه گناه نمی‌کنند.
بعضی اندر شهود حق دایم
در جمال و کمال او هایم
هوش مصنوعی: برخی از انسان‌ها همیشه در زیبایی و کمال الهی غرق شده و در آن سیر می‌کنند.
بی خبر زانکه در نشیمن بود
عالمی هست و آدمی موجود
هوش مصنوعی: در دنیای ما، زندگی و وجود انسان‌ها در گوشه و کنار وجود دارد، اما بسیاری از افراد از آن بی‌خبرند.
دیده بر غیر حق نیندازند
با خود و غیر خود نپردازند
هوش مصنوعی: چشم‌ها نباید به جز حق نگاه کنند و انسان‌ها نباید به غیر از خودشان توجهی داشته باشند.
قسم دیگر مدبر اشباح
متصرف در آن صباح و رواح
هوش مصنوعی: در قسم دیگری، تدبیرکننده‌ی ارواح در آن صبح و عصر وجود دارد.
کرده هر یک به موجب تقدیر
در هیاکل تصرف و تدبیر
هوش مصنوعی: هر کس بر اساس سرنوشت خود در جهان نقش و تدبیر خاصی دارد.
گردش آسمان از ایشان است
جنبش جسم و جان از ایشان است
هوش مصنوعی: حرکت و تغییرات آسمان به خاطر آن‌هاست و همه تحرکات جسم و روح نیز به واسطه‌ی آن‌هاست.
نفتد قطره ای نم باران
ز ابر بر شهر و دشت و کهساران
هوش مصنوعی: باراں به قطره‌ای هم بر شهر و دشت و کوه‌ها نمی‌افتد.
که نه با آن فرشته ای آید
کش بر آنجا برد که می باید
هوش مصنوعی: آیا فرشته‌ای به آنجا خواهد آمد که او را به مکانی ببرد که شایسته است؟
ندمد برگ تازه ای از شاخ
در چمن ها و بیشه های فراخ
هوش مصنوعی: هیچ برگی از درختان در چمن زارها و جنگل‌های وسیع تازه نروییده است.
که نه جمعی فرشته را به مثل
باشد اندر وجود آن مدخل
هوش مصنوعی: هیچ گروهی از فرشتگان نمی‌تواند مانند او در وجودش وجود داشته باشد.
از ملایک چهار مشهورند
که به اسماء خویش مذکورند
هوش مصنوعی: چهار فرشته معروف وجود دارند که با نام‌های مشخص خود شناخته می‌شوند.
وحی تنزیل کار جبریل است
نفخ در صور از سرافیل است
هوش مصنوعی: وحی نازل شده توسط جبریل انجام می‌شود و دمیدن در صور از سوی سرافیل است.
کافل رزقهاست میکائیل
قابض روحهاست عزرائیل
هوش مصنوعی: میکائیل نگهبان روزی‌هاست و عزرائیل جان‌ها را می‌گیرد.
چار دیگر موکل بشرند
که نویسندگان خیر و شرند
هوش مصنوعی: چهار فرد دیگر هستند که به انسان نظارت دارند و نویسنده‌ی خوب و بد‌ها به شمار می‌روند.
دو به روزند با وی و دو به شام
بر یمین و یسار کرده مقام
هوش مصنوعی: دو نفر در روز به او نزدیکند و در شب نیز در سمت راست و چپ او جایگاهی دارند.
کاتب الخیر آن یکی ز یمین
شر و عصیان رقم زند دومین
هوش مصنوعی: نویسنده‌ی خوبی‌ها، کارهای نیک را در سمت راست می‌نویسد، در حالی که دیگری که به سمت چپ است، کارهای بد و نافرمانی‌ها را ثبت می‌کند.
می توانند پیش چشم بشر
که نمایند خویش را به صور
هوش مصنوعی: آنها می‌توانند در مقابل دیدگان مردم خود را به شکل‌های مختلف نشان دهند.
خاصه در چشم هادیان سبل
از اولواالعزم و انبیا و رسل
هوش مصنوعی: به ویژه در نگاه راهنمایان و پیشوایان از پیامبران و افراد برجسته.