شمارهٔ ۱۳ - مدح وزیر میرزا طالبخان
آصف جم قدر میرزا طالبخان
آنکه ندیده خرد وزیر چنینی
پیش ازین کش سپهر در مدد ملک
بهر وزارت سپرده بود نگینی
چندی ازو بستدش که خلق بدانند
دولت و دین را چو او نبوده امینی
باز در ایّام پادشاه جوانبخت
آنکه ازو یافت تشت عدل طنینی
آنکه به عهدش ز چار گوشة عالم
گوش زمان هیچ ناشنیده انینی
آنکه ز اقبال او ز شش جهت ملک
تخت شهی را نبوده تختنشینی
شاه صفی آنکه بیغذای نوالش
در رحم آرزو نمانده جنینی
کرد در انگشت او نگین وزارت
مرتبة آسمان گرفت زمینی
شب ز عطارد چو خواست صورت تاریخ
طبع بلند اخترم که داشت نگینی
گفت عطارد رقم سپرد چو با وی
شاه چنین را سزد وزیر چنینی
اطلاعات
وزن: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع (منسرح مثمن مطوی منحور)
قالب شعری: قطعه
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
آصف جم قدر میرزا طالبخان
آنکه ندیده خرد وزیر چنینی
هوش مصنوعی: آصف جم، وزیر معروفی که مقام و قدرت زیادی داشت، به قدر میرزا طالبخان ارزش نداشته است؛ زیرا او شایستگی و تدبیر یک وزیر را هرگز مشاهده نکرده است.
پیش ازین کش سپهر در مدد ملک
بهر وزارت سپرده بود نگینی
هوش مصنوعی: قبل از این، آسمان برای کمک به پادشاهی، نگینی را برای وزارت تعیین کرده بود.
چندی ازو بستدش که خلق بدانند
دولت و دین را چو او نبوده امینی
هوش مصنوعی: مدتی از او دور شده بود که مردم بفهمند وجود کسی که مانند او در اطرافش نبود، هم به حکومت و هم به دین کمک میکند.
باز در ایّام پادشاه جوانبخت
آنکه ازو یافت تشت عدل طنینی
هوش مصنوعی: در ایام سلطنت پادشاه خوشبخت، کسی که از او عدالت و انصاف را میشناخت، تأثیری عمیق و بلندمدت گذاشت.
آنکه به عهدش ز چار گوشة عالم
گوش زمان هیچ ناشنیده انینی
هوش مصنوعی: کسی که به وعدهاش از همه نقاط جهان با صدای زمان ارتباط دارد و هیچ چیز را نادیده نمیگیرد.
آنکه ز اقبال او ز شش جهت ملک
تخت شهی را نبوده تختنشینی
هوش مصنوعی: کسی که از خوششانسیاش به هیچ سمت و سویی از جهان دست نیافته، به مقام سلطانی و نشستن بر تخت پادشاهی نرسیده است.
شاه صفی آنکه بیغذای نوالش
در رحم آرزو نمانده جنینی
هوش مصنوعی: شاه صفی کسی است که در آرزوهایش هیچ غذایی برای دلخوشیاش باقی نمانده و همچون جنینی در رحم، تنها در حسرت و انتظار به سر میبرد.
کرد در انگشت او نگین وزارت
مرتبة آسمان گرفت زمینی
هوش مصنوعی: او انگشتش را به نگینی آراسته کرد و مقام بلند وزارت را به دست آورد، در حالی که این مقام از زمین به آسمان هم میرسید.
شب ز عطارد چو خواست صورت تاریخ
طبع بلند اخترم که داشت نگینی
هوش مصنوعی: در شبی که عطارد در آسمان نمایان شد، نگین زیبای اختران بلند پرواز من در حال ظاهر شدن بود و میخواست تا تاریخ را به تصویر بکشد.
گفت عطارد رقم سپرد چو با وی
شاه چنین را سزد وزیر چنینی
هوش مصنوعی: عطارد (سیارهای در آسمان) به نوشتن سرنوشت پرداخت، و وقتی با چنین شاهی مواجه شد، بر او بود که وزیری شایسته و با درایت داشته باشد.