شمارهٔ ۵٩
آنکس که جوینی و گلیمیش به دست است
گر زین دو فزون میطلبد آز پرست است
بیشی مطلب زانکه درست است یقینم
کان خامه که این نقش نگارید شکستهاست
در وجه معاش تو براتی که نوشتند
تغییر نیابد که ز دیوان الست است
باید به قضا داد رضا اهل خرد را
کان دست بلند است که مالندهٔ پست است
ای دل سپر حزم کنون سود ندارد
دیریست که از شست قضا تیر بجستهست
چون زاغ کمان گوشه نشین باش به دشتی
سیمرغ بدین حیله ز هر دام برستهست
ماهی که ز دریا ننهد روی به ساحل
هرگز نشنیدم که درافتاده به شست است
قوّاده لقب هدهد از آمد شدِ خود یافت
عنقا شه مرغان ز چه از بهر نشست است
کنجی و کتابی و جوینی و گلیمی
هست ابن یمین را خوش اگر پیش تو زشت است
اطلاعات
وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: قطعه
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
آنکس که جوینی و گلیمیش به دست است
گر زین دو فزون میطلبد آز پرست است
هوش مصنوعی: کسی که به دنبال جمعآوری و انباشتن wealth است، حتی اگر چیزی به دست آورد، باز هم سیر نمیشود و همچنان تمایل به بیشتر دارد، نشان از عطش و حرص او دارد.
بیشی مطلب زانکه درست است یقینم
کان خامه که این نقش نگارید شکستهاست
هوش مصنوعی: موضوع مهمتر از این است که مطمئناً میدانم آن قلمی که این تصاویر را خلق کرده، شکسته است.
در وجه معاش تو براتی که نوشتند
تغییر نیابد که ز دیوان الست است
هوش مصنوعی: در مورد زندگی و معیشت تو نامهای نوشته شده که تغییر نخواهد کرد، چون از دیوان الهی است.
باید به قضا داد رضا اهل خرد را
کان دست بلند است که مالندهٔ پست است
هوش مصنوعی: باید به تقدیر و سرنوشت رضایت داد به اهل دانش و خرد، زیرا آن دست بلند و توانایی که چیزهای بزرگ را در دست دارد، در حقیقت در حیطهی پایینتری از مسئولیت و مال قرار دارد.
ای دل سپر حزم کنون سود ندارد
دیریست که از شست قضا تیر بجستهست
هوش مصنوعی: ای دل، دیگر محافظت کردن از خود فایدهای ندارد، زیرا مدتی است که تقدیر تیرش را از کمان رها کرده و به سمت ما آمده است.
چون زاغ کمان گوشه نشین باش به دشتی
سیمرغ بدین حیله ز هر دام برستهست
هوش مصنوعی: اگر مانند زاغی در گوشهای بنشینی و فقط به تماشای دیگران بپردازی، هرگز به مقام سیمرغ نخواهی رسید. این گونه، به دلیل ترس و همین حالت انزوا، ممکن است به دامها و خطرات زندگی گرفتار شوی.
ماهی که ز دریا ننهد روی به ساحل
هرگز نشنیدم که درافتاده به شست است
هوش مصنوعی: ماهی که هرگز از دریا به ساحل نمیآید، هیچ وقت نشنیدم که در آب خود را بشوید.
قوّاده لقب هدهد از آمد شدِ خود یافت
عنقا شه مرغان ز چه از بهر نشست است
هوش مصنوعی: هدهد به خاطر رفت و آمدهایش لقب قواده (راهنما) را بدست آورده و عنقا، پادشاه پرندگان، از آن میپرسد که برای چه نشسته است.
کنجی و کتابی و جوینی و گلیمی
هست ابن یمین را خوش اگر پیش تو زشت است
هوش مصنوعی: ابن یمین به برخی از ویژگیهای خود اشاره میکند؛ او خود را فردی کتابخوان و اهل مطالعه میداند که در کنج نشسته و به علم و ادب میپردازد. همچنین به اشاره به پیوندهای فرهنگی و تاریخی از جمله جوینی و گلیمی، بر آن است که اگرچه ممکن است در نظر دیگران ویژگیهایش ناپسند به نظر برسد، اما برای او این هویت و پیشینه ارزشمند است.

ابن یمین