گنجور

رهنمون‌

بود با اهریمنان دانش‌فزون
پختن و معماری و رمی و فسون
خط و رسم وپوشش و بافندگی
پای کوبی‌، می کشی‌، خوانندگی
با دگر علم و فنون
چهر آنان سر بسر بی‌موی بود
نسل‌ زیبا روی ناخوش خوی بود
مرد و زن زیبا رخ و سیمینه‌تن
زن چو مردان‌ساده‌ومردان‌چو زن
جمله با مکر و فسون
اصلشان‌افراشته‌، لیکن دیوخوی
بیوفا طبع و هوسران و دوروی
تندحس و زود رنج و گرم‌جوش
بی‌تفکر، کم‌خرد، بسیارهوش
صبرکم، شهوت فزون
حیله و حرص و دروغ و آز و کین
مستی‌و شب گردی و قتل وکمین
احتکار و ارتشاء و اختلاس
جنگ و دعوی‌ داری‌ و جبن‌ و هران
رندی و رشک و جنون
آدمیزادان فقیر و بردبار
مهربان و ساده‌لوح و راستکار
مرد و زن سرگرم کار وکسب نان
روز در صحرا و شب در آشیان
خوش دل و صافی‌ درون
شغل آنان ورزش و برزیگری
گاوداری و مواشی‌ پروری
خانه‌ هاشان‌ خیمه و غار و درخت
کرده از چرم ددان انبان و رخت
حربه‌شان سنگ و ستون
جمله با هم‌، هم‌تبار و هم‌بنه
یکدل و یکروی همچون آینه
در خورش انباز و درکوشش‌ رفیق
پیر و برنا همدم ویار و شفیق
از درون و از برون
کرده بر هردوره پیری مهتری
جسته خواهر با برادر همسری
هر پسر کاو مهتر ابنا بُدی
جانشین و وارث بابا شدی
چون پدر گشتی نگون
مهتی‌بن فرزند پیر اولین
پادشا بودی بر اقوام کهین
مان و ویس و زند زیردست او
جمله دهیو بسته و پابست او
پیش دهیوپد زبون
کوچکان محکوم پیر خانمان
خانمان‌ها زیر حکم خاندان
خاندان‌ها تابع زندو بدند
زندوان فرمانبر دهیو بدند
شد به دهیو رهنمون
ز انقلابات طبیعت‌، خیل خیل
رعد و برق‌ و لرزه و طوفان‌ و سیل
قوم را گه بیم و گه امید بود
تکیه‌گهشان آتش و خورشید بود
وین سپهر نیلگون
لشکری مرد و زن و برنا و پیر
بر زمین هندوان شد جایگیر
جنگ‌خونین هر طرف بالاگرفت
سنگ‌ها درکاسهٔ سر جا گرفت
ریخت از هرکاسه خون

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
منبع اولیه: پروژهٔ بازبینی OCR

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

بود با اهریمنان دانش‌فزون
پختن و معماری و رمی و فسون
هوش مصنوعی: با دانش و تجربه‌ی زیاد، اهریمنان به هنرهایی مثل پختن، ساختمان‌سازی، تیراندازی و شعبده‌بازی مشغول بوده‌اند.
خط و رسم وپوشش و بافندگی
پای کوبی‌، می کشی‌، خوانندگی
هوش مصنوعی: در اینجا به هنرها و مهارت‌های مختلفی اشاره شده است که شامل نقش و طراحی، پوشش و لباس، بافتن و دوختن، نواختن ساز و خواندن آهنگ می‌شود. این فعالیت‌ها به نوعی نشان‌دهنده خلاقیت و زیبایی‌شناسی فردی هستند.
با دگر علم و فنون
هوش مصنوعی: با دانش و مهارت‌های دیگر
چهر آنان سر بسر بی‌موی بود
نسل‌ زیبا روی ناخوش خوی بود
هوش مصنوعی: چهره آن‌ها به‌طور کامل بی‌مو است و نسل آن زیبارویان دارای اخلاقی ناخوشایند هستند.
مرد و زن زیبا رخ و سیمینه‌تن
زن چو مردان‌ساده‌ومردان‌چو زن
هوش مصنوعی: مرد و زن هر دو زیبا و خوش‌سیما هستند و زنان با زیبایی و لطافت خود چون مردان ساده و بی‌زحمتند.
جمله با مکر و فسون
هوش مصنوعی: همه چیز با نیرنگ و فریب جاری است.
اصلشان‌افراشته‌، لیکن دیوخوی
بیوفا طبع و هوسران و دوروی
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که هرچند اصل و ریشه این افراد بزرگ و معتبر است، اما در واقعیت، ویژگی‌های منفی مانند بی‌وفایی، طمع و دو رویی در وجود آنها مشهود است.
تندحس و زود رنج و گرم‌جوش
بی‌تفکر، کم‌خرد، بسیارهوش
هوش مصنوعی: شخصی که به سرعت تحت تاثیر قرار می‌گیرد و به راحتی ناراحت می‌شود، با احساساتی تند و غلیظ و بدون فکر کردن عمل می‌کند. او دارای هوش زیادی است، اما تفکر و درک عمیق ندارد.
صبرکم، شهوت فزون
هوش مصنوعی: صبر شما زیاد است، اما تمایل و آرزوهایتان نیز بیشتر است.
حیله و حرص و دروغ و آز و کین
مستی‌و شب گردی و قتل وکمین
هوش مصنوعی: بازی‌های فریبنده، طمع، دروغ، آز، کینه، مستی، پرسه‌زنی در شب و انجام کارهای خطرناک مانند قتل و کمین، همگی نشانه‌های زشتی و فساد هستند.
احتکار و ارتشاء و اختلاس
جنگ و دعوی‌ داری‌ و جبن‌ و هران
هوش مصنوعی: دلالت بر این دارد که انباشت و دستکاری در منابع، فساد و خیانت مالی، درگیری‌ها و دعواها، cowardice و هر نوع ناپاکی اجتماعی، زوایای تاریکی از زندگی بشر را به نمایش می‌گذارند.
رندی و رشک و جنون
هوش مصنوعی: شادی و طغیانی از عشق و حسادت.
آدمیزادان فقیر و بردبار
مهربان و ساده‌لوح و راستکار
هوش مصنوعی: انسان‌ها کسانی هستند که در عین فقر، متواضع و شکیبا هستند. آن‌ها مهربانی را در دل دارند و با سادگی و صداقت زندگی می‌کنند.
مرد و زن سرگرم کار وکسب نان
روز در صحرا و شب در آشیان
هوش مصنوعی: مرد و زن در روز به دنبال کار و تأمین معیشت خود هستند و شب‌ها به خانه خود برمی‌گردند.
خوش دل و صافی‌ درون
هوش مصنوعی: دل شاد و روحی زلال و پاک.
شغل آنان ورزش و برزیگری
گاوداری و مواشی‌ پروری
هوش مصنوعی: کار آن‌ها شامل ورزش و کشاورزی، به ویژه پرورش گاو و دیگر دام‌ها است.
خانه‌ هاشان‌ خیمه و غار و درخت
کرده از چرم ددان انبان و رخت
هوش مصنوعی: آن‌ها خانه‌های خود را از چرم و مواد طبیعی درست کرده‌اند و به سبک خیمه و غار زندگی می‌کنند.
حربه‌شان سنگ و ستون
هوش مصنوعی: سلاح‌های آن‌ها سنگ و تیرک هستند.
جمله با هم‌، هم‌تبار و هم‌بنه
یکدل و یکروی همچون آینه
هوش مصنوعی: همه ما با هم، از یک نسل و خانواده هستیم و با همدلی و اتحاد در یک راستا قرار داریم، مانند آینه‌ای که همواره تصویر یکسانی را نشان می‌دهد.
در خورش انباز و درکوشش‌ رفیق
پیر و برنا همدم ویار و شفیق
هوش مصنوعی: در تلاش و کوشش، همواره باید در کنار یکدیگر باشیم، چه در زمان جوانی و چه در دوران پیری، زیرا دوستی و همراهی حقیقی همیشه در کنار ماست.
از درون و از برون
هوش مصنوعی: از درون و بیرون تو جهانی است که تو را شکل می‌دهد و بر افکار و احساساتت تأثیر می‌گذارد.
کرده بر هردوره پیری مهتری
جسته خواهر با برادر همسری
هوش مصنوعی: در هر دوره از پیری، مهری وجود دارد که خواهر و برادر با هم ازدواج کرده‌اند.
هر پسر کاو مهتر ابنا بُدی
جانشین و وارث بابا شدی
هوش مصنوعی: هر پسری که از نظر مقام و برتری بالاتر از دیگران باشد، جانشین و وارث پدرش می‌شود.
چون پدر گشتی نگون
هوش مصنوعی: زمانی که پدر می‌شوی، به ناگاه در دنیای جدیدی قرار می‌گیری.
مهتی‌بن فرزند پیر اولین
پادشا بودی بر اقوام کهین
هوش مصنوعی: مهدی‌بن، فرزند پادشاهی پیر و نخستین فرمانروای اقوام باستانی بود.
مان و ویس و زند زیردست او
جمله دهیو بسته و پابست او
هوش مصنوعی: همه‌ چیز در دست اوست و تحت فرمان او قرار دارد؛ مان، ویس و زند، همه در بند و وابسته به او هستند.
پیش دهیوپد زبون
هوش مصنوعی: به پیش دامان پدر، زبانت را نگه‌دار.
کوچکان محکوم پیر خانمان
خانمان‌ها زیر حکم خاندان
هوش مصنوعی: کوچک‌ترها در خانه‌ی بزرگ‌ترها زندگی می‌کنند و به رسم و قوانین خانواده‌ها وابسته‌اند.
خاندان‌ها تابع زندو بدند
زندوان فرمانبر دهیو بدند
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که خانواده‌ها به سرنوشت و شرایط زندگی خود وابسته هستند و کسانی که در قدرت هستند، بر مردم و سرزمین خود تسلط دارند.
شد به دهیو رهنمون
هوش مصنوعی: به روستایی رفت و راهنمایی شد.
ز انقلابات طبیعت‌، خیل خیل
رعد و برق‌ و لرزه و طوفان‌ و سیل
هوش مصنوعی: طبیعت همیشه دستخوش تغییرات و تحولات مختلفی است که به شکل طوفان، رعد و برق، زلزله و سیل خود را نمایش می‌دهد.
قوم را گه بیم و گه امید بود
تکیه‌گهشان آتش و خورشید بود
هوش مصنوعی: ملت گاهی در اضطراب و گاهی در امید به سر می‌برد؛ منبع امنیت و سرور آن‌ها به‌طور هم‌زمان می‌تواند آتش و نور باشد.
وین سپهر نیلگون
هوش مصنوعی: این آسمان آبی رنگ و زیباست.
لشکری مرد و زن و برنا و پیر
بر زمین هندوان شد جایگیر
هوش مصنوعی: سربازانی از مردان و زنان، جوانان و پیران در سرزمین هند مستقر شدند.
جنگ‌خونین هر طرف بالاگرفت
سنگ‌ها درکاسهٔ سر جا گرفت
هوش مصنوعی: جنگ و غوغا در هر سو شدت گرفت و سنگ‌ها در خشم و هیجان در سر مردم جا پیدا کرد.
ریخت از هرکاسه خون
هوش مصنوعی: از هر ظرفی خون جاری شد.