گنجور

شمارهٔ ۴

بر سر دنیا فکند از نور چادر ماهتاب
تا جهان را کرد از ان چادر منور ماهتاب
مه در اوج نور خود در آسمان دامن کشان
میرود در وی گریبان بر زمین بر ماهتاب
جام های گازری آرد ز صندوق عدم
از برای خواب اندازد چو بستر ماهتاب
ماه سیمین ترگ را چون با کله دید ، از هوس
زان پریشان کرد دستار حود از سر ماهتاب
شب چو از ماهتاب سیمایی سلب پوشید گفت
آفرین باد آفرین باد آفرین بر ماهتاب
هست خورشید فلک شمعی که پروانه اش مهست
تا چه پروانه بود کورا بود پر ماهتاب ؟
پرده های نور فراشان شب آویختند
وانگه اندر هر یکی زان پرده مضمر ماهتاب
جان مشتاقان بجولان اندر آید از طرب
چون دهد زیب و جمال و زینت و فر ماهتاب
باغ دل چون نشکند همچون سخن زار یکه شد
از زمین تا آسمان چون سوسن تر ماهتاب
عاشقان گرم رو را تا به مقصد گاه عشق
هر شبی زی نور روحانیت رهبر ماهتاب
روح را از عالم روحانی آرد راحتی
شد ز روح نور بخشی روح پرور ماهتاب
تا جهانگیری کند چون خسرو سیارگان
بر سر خود می نهد از ماه افسر ماهتاب
من بگویم معنی روشن که تا دانند چیست
این جهان فتنه شکل و اندرو در ماهتاب
هست چون قاروره ای عالم ، پس آنگه چون پری
از فسون چرخ اندر وی مسخر ماهتاب
یا نه،چون حوریست از فردوس مه داده جمال
رزمه رزمه حله اش در بحر و در بر ماهتاب
امتزاج مشک و کافوری ز نور و سایه کرد
بر در کیخسرو ابن المظفر ماهتاب
بنگر آخر بر در عالیش هر شب تا بروز
از جبین با خاک در چون شد مجاور ماهتاب
گر ز رایش لمعه ای در خلقت مه آمدی
شب همه شب روز کردی تا بمحشر ماهتاب

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری: قصیده
منبع اولیه: سیاوش جعفری

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

بر سر دنیا فکند از نور چادر ماهتاب
تا جهان را کرد از ان چادر منور ماهتاب
هوش مصنوعی: نور ماهتاب مانند چادری است که بر فراز دنیا افکنده شده و به این وسیله جهان را روشن و درخشان کرده است.
مه در اوج نور خود در آسمان دامن کشان
میرود در وی گریبان بر زمین بر ماهتاب
هوش مصنوعی: ماه در اوج روشنی‌اش در آسمان با زیبایی می‌درخشد، در حالی که در زیر آن، زمین زیر نورش روشن و ماهتابی است.
جام های گازری آرد ز صندوق عدم
از برای خواب اندازد چو بستر ماهتاب
هوش مصنوعی: جام‌های پر از شراب که از صندوق عدم بیرون می‌آیند، به مانند بستر ماهتاب خواب‌آورند.
ماه سیمین ترگ را چون با کله دید ، از هوس
زان پریشان کرد دستار حود از سر ماهتاب
هوش مصنوعی: وقتی ماه سیمین‌فام، ترگ (تاج) را با کلاه خود دید، از زیادی هوس و خواسته، دستار خود را از سر ماهتاب برداشت و پریشان شد.
شب چو از ماهتاب سیمایی سلب پوشید گفت
آفرین باد آفرین باد آفرین بر ماهتاب
هوش مصنوعی: در شب، زمانی که نور ماه به زیبایی خود می‌درخشد و آسمان را روشن می‌کند، نسیمی روح‌نواز و دل‌انگیز می‌وزد که به زیبایی ماه و شب جشن می‌گیرد.
هست خورشید فلک شمعی که پروانه اش مهست
تا چه پروانه بود کورا بود پر ماهتاب ؟
هوش مصنوعی: خورشید در آسمان مانند شمعی است که پروانه‌اش ماه است. حالا ببینید آن پروانه‌ای که به سمت نور می‌رود، چه اندازه کور است که نمی‌بیند به چه چیزی نزدیک می‌شود.
پرده های نور فراشان شب آویختند
وانگه اندر هر یکی زان پرده مضمر ماهتاب
هوش مصنوعی: نور شب مانند پرده‌هایی آرام و لطیف بر زمین افتاده و در پس هر کدام از این پرده‌ها، ماه درخشان و زیبا پنهان شده است.
جان مشتاقان بجولان اندر آید از طرب
چون دهد زیب و جمال و زینت و فر ماهتاب
هوش مصنوعی: دل‌های عاشقان از شوق به حرکت درمی‌آید، هنگامی که زیبایی و جذبه و زینت همچون روشنی ماه در آید.
باغ دل چون نشکند همچون سخن زار یکه شد
از زمین تا آسمان چون سوسن تر ماهتاب
هوش مصنوعی: وقتی دل انسان شاد و سرزنده باشد، مانند یک باغ پر از گل و زیبایی است و درختان آن به قدری سر به فلک می‌کشند که انگار از زمین تا آسمان کشیده شده‌اند، مانند گل‌های سوسن در نور ماه.
عاشقان گرم رو را تا به مقصد گاه عشق
هر شبی زی نور روحانیت رهبر ماهتاب
هوش مصنوعی: عاشقان پرشور، برای رسیدن به هدف عشق خود، هر شب از نور روحانی که به مانند ماه تابان است، بهره‌مند می‌شوند.
روح را از عالم روحانی آرد راحتی
شد ز روح نور بخشی روح پرور ماهتاب
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که روح از دنیای روحانی آرامش می‌گیرد و از نور و کمال خود بهره‌مند می‌شود، مانند روشنایی که از ماهتاب ساطع می‌شود و به روح زندگی می‌بخشد.
تا جهانگیری کند چون خسرو سیارگان
بر سر خود می نهد از ماه افسر ماهتاب
هوش مصنوعی: برای اینکه به عظمت و فرمانروایی دست یابد، مانند خسرو، تاجی از نور ماه و تابش آن بر سر خود می‌گذارد.
من بگویم معنی روشن که تا دانند چیست
این جهان فتنه شکل و اندرو در ماهتاب
هوش مصنوعی: من می‌گویم که مفهوم روشن است تا همه بفهمند این دنیای پر از آشوب چه شکلی دارد و در آن نور ماه چگونه می‌تابد.
هست چون قاروره ای عالم ، پس آنگه چون پری
از فسون چرخ اندر وی مسخر ماهتاب
هوش مصنوعی: دنیا همچون یک شیشه است و انسان درون آن قرار دارد، سپس مانند یک پری که در جادوگری چرخ می‌چرخد، تحت تاثیر زیبایی و جذابیت نور ماه، به تماشا و شگفتی می‌پردازد.
یا نه،چون حوریست از فردوس مه داده جمال
رزمه رزمه حله اش در بحر و در بر ماهتاب
هوش مصنوعی: این جمله به زیبایی و جذابیت زنی اشاره دارد که مانند حوریان از بهشت است. چهره‌اش همانند گل‌سرخی درخشان است و زینت‌هایش در دریا و در کنار شب‌تاب می‌درخشند.
امتزاج مشک و کافوری ز نور و سایه کرد
بر در کیخسرو ابن المظفر ماهتاب
هوش مصنوعی: ترکیب عطر مشک و بوی کافور از نور و سایه، زیبایی خاصی به درب کیخسرو پسر مظفر بخشیده است.
بنگر آخر بر در عالیش هر شب تا بروز
از جبین با خاک در چون شد مجاور ماهتاب
هوش مصنوعی: هر شب به در خانه بزرگ‌ات نگاه کن، تا ببینی چگونه در صبح، پیشانی زمین با خاک در کنار ماهتاب همسایه می‌شود.
گر ز رایش لمعه ای در خلقت مه آمدی
شب همه شب روز کردی تا بمحشر ماهتاب
هوش مصنوعی: اگر از زیبایی‌اش نوری در خلقت تابیده، شب را به روز تبدیل کرده و تا روز رستاخیز همچون ماه تابان خواهد بود.

حاشیه ها

1396/04/19 03:07
سعید اسکندری

در دیوان انوری نیز آمده است

1396/04/20 03:07
سعید اسکندری

هست خورشید فلک شمعی که پروانه اش مهست
تا چه پروانه بود کورا بود پر ماهتاب ؟