گنجور

بخش ۱۱ - در بیان چارچیز که اندر خطر بود

چارچیزست ای برادر با خطر
تا توانی باش ازینها بر حذر
قربت سلطان و الفت با بدان
رغبت دنیا و صحبت با زنان
قرب سلطان آتش سوزان بود
با بدان الفت هلاک جان بود
زهر دارد در درون دنیا چو مار
گرچه بینی ظاهرش نقش و نگار
می‌نماید خوب و زیبا در نظر
لیک از زهرش بود جان را خطر
زهر این مار منقش قاتلست
باشد از وی دور هر کو عاقلست
همچو طفلان منگراندرسرخ و زرد
چون زنان مغرور رنگ و بو مگرد
زال دنیا چون عروس آراسته است
هر زمانی شوی دیگر خواسته است
مقبل آن مردی که شد زین جفت طاق
پشت بر وی کرد و دادش سه طلاق
لب به پیش شوی خندان می‌کند
پس هلاک از زخم دندان می‌کند

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: کتابخانه تصوف

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

چارچیزست ای برادر با خطر
تا توانی باش ازینها بر حذر
هوش مصنوعی: چهار چیز وجود دارد که باید از آن‌ها دوری کنی، ای برادر، تا جایی که می‌توانی مواظب خودت باش.
قربت سلطان و الفت با بدان
رغبت دنیا و صحبت با زنان
هوش مصنوعی: نزدیکی به پادشاه و دوستی با مردم پست، به معنای علاقه به دنیا و هم نشینی با زنان است.
قرب سلطان آتش سوزان بود
با بدان الفت هلاک جان بود
هوش مصنوعی: نزدیکی به سلطان خطرناک و سوزان است و دشمنان می‌توانند به راحتی جان را نابود کنند.
زهر دارد در درون دنیا چو مار
گرچه بینی ظاهرش نقش و نگار
هوش مصنوعی: دنیا در ظاهر زیبایی و نقش و نگار زیادی دارد، اما در باطن مانند ماری زهرآگین است که خطرات و آسیب‌هایی در خود نهفته دارد.
می‌نماید خوب و زیبا در نظر
لیک از زهرش بود جان را خطر
هوش مصنوعی: ظاهرش زیبا و دلپذیر به نظر می‌رسد، اما در واقع خطرناک و مضر است و می‌تواند به جان آسیب برساند.
زهر این مار منقش قاتلست
باشد از وی دور هر کو عاقلست
هوش مصنوعی: زهر این مار زنده خطرناک است، بنابراین هر کسی که عاقل باشد باید از آن دوری کند.
همچو طفلان منگراندرسرخ و زرد
چون زنان مغرور رنگ و بو مگرد
هوش مصنوعی: مانند کودکان بی‌خبر، بر سر رنگ‌ها و بوی‌های متفاوت توجه نکنید و فریب ظاهرسازی‌هایی که برخی زنان مغرور ارائه می‌دهند، را نخورید.
زال دنیا چون عروس آراسته است
هر زمانی شوی دیگر خواسته است
 دنیا مانند عروسی است که همیشه خود را می‌آراید و هر بار به شکل و حالتی جدید به نمایش درمی‌آید. دنیا اشاره به نفس هم دارد‌
مقبل آن مردی که شد زین جفت طاق
پشت بر وی کرد و دادش سه طلاق
هوش مصنوعی: آن مردی که با زنش به اختلاف و جدایی رسید، از آن پس از زندگی مشترکشان جدا شد و سه بار خطاب به او طلاق داد.
لب به پیش شوی خندان می‌کند
پس هلاک از زخم دندان می‌کند
هوش مصنوعی: وقتی لبخند به لب می‌آوری و جلوه‌ی شادی نشان می‌دهی، اما در باطن به دیگران آسیب می‌زنی و زخم‌هایی بر دل آنها می‌زنی.