گنجور

شمارهٔ ۸

با جام باده در وطن امروز بر فروز
آن گوهری که هست مدد در صفای جان
قد بلند او بمثل مثل نارون
رنگ عجیب او بصفت رنگ ناردان
بیگانه از ستاره ولیکن ستاره بار
بی بهره از عقیق ولیکن عقیق سان
رخشان ترست پیکرش از جنس آفتاب
پیچان ترست قالبش از شاخ خیزران
در گوش او ز گوهر چرخست گوشوار
بر فرق او ز مشک سیاهست طیلسان
شنگرف را بگونه دلیل معینست
لیکن همی نماید زنگار ازو دخان
چون خاطر کریم صفا اندرو پدید
چون همت بلند جوادی درو عیان
چون بر زمین ز پیکر خود سایه افگند
سوی سپهر پشه زرین شود روان
نقصان کجا رسد بطبایع ز روزگار؟
تا اوست بر سپاه طبایع خدایگان

اطلاعات

وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
قالب شعری: قطعه
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

با جام باده در وطن امروز بر فروز
آن گوهری که هست مدد در صفای جان
هوش مصنوعی: امروز با جام شراب در سرزمین خود، آن نوری را در دل خود روشن کن که موجب پاکی روح تو می‌شود.
قد بلند او بمثل مثل نارون
رنگ عجیب او بصفت رنگ ناردان
هوش مصنوعی: او قد بلندی دارد که شبیه درخت نارون است و رنگ عجیب و زیبایش مشابه رنگ انار است.
بیگانه از ستاره ولیکن ستاره بار
بی بهره از عقیق ولیکن عقیق سان
هوش مصنوعی: در اینجا به منظور بیان زیبایی و درخشندگی ستاره‌ها، به ویژگی‌های خاص عقیق اشاره شده است. ستاره‌ها اگرچه نمایانگر beauty و نور هستند، اما عقیق نیز به عنوان یک سنگ قیمتی با زیبایی خاص خود توصیف می‌شود. این بیان نشان‌دهنده ارتباط معنایی و زیبایی موجود در اشیاء و عناصر طبیعی است.
رخشان ترست پیکرش از جنس آفتاب
پیچان ترست قالبش از شاخ خیزران
هوش مصنوعی: بدن او از نور خورشید درخشان‌تر است و شکل او به گونه‌ای است که همچون شاخه‌های نازک و انعطاف‌پذیر بامبو نرم و منعطف به نظر می‌رسد.
در گوش او ز گوهر چرخست گوشوار
بر فرق او ز مشک سیاهست طیلسان
هوش مصنوعی: در گوش او گوشواره‌ای است که از گوهر آسمان ساخته شده و بر سرش عمامه‌ای مشکی از مشک دارد.
شنگرف را بگونه دلیل معینست
لیکن همی نماید زنگار ازو دخان
هوش مصنوعی: شنگرف (رنگ قرمز) به عنوان یک ماده مشخص وجود دارد، اما زمانی که در معرض دود قرار می‌گیرد، کیفیت و خلوص خود را از دست می‌دهد و دچار زنگار می‌شود.
چون خاطر کریم صفا اندرو پدید
چون همت بلند جوادی درو عیان
هوش مصنوعی: چون دل فرد نیکو و بزرگ باشد، صفای آن در وجودش آشکار می‌شود و با بلند همتی که دارد، ویژگی‌های خوبی از خود نشان می‌دهد.
چون بر زمین ز پیکر خود سایه افگند
سوی سپهر پشه زرین شود روان
هوش مصنوعی: زمانی که سایه انسان بر زمین بیفتد، روح او به سمت آسمان پرواز می‌کند و همچون مگسی طلایی می‌شود.
نقصان کجا رسد بطبایع ز روزگار؟
تا اوست بر سپاه طبایع خدایگان
هوش مصنوعی: نقصان و کمبود از طبیعت روزگار کجا می‌تواند جایی داشته باشد؟ زیرا همه چیز تحت فرمان و قدرت خدایان و ذات الهی است.