شمارهٔ ۱۵۷ - ماده تاریخ جلوس محمدعلیشاه قاجار
شهنشاه ایران محمدعلی شه
بگردون دولت برافراشت خرگه
سریر از سپهر آمدش افسر از خور
سپاه از کواکب شدش رایت از مه
نسیم عنایات او باغ دین را
چو اردی بهشت است یا فروردین مه
همایون خدیوی که شاهان ببارش
سر بندگی سوده بر خاک درگه
ز سهم خدنگش هژبران جنگی
خزیدند در غارها همچو روبه
شها آسمان از خدائی و شاهی
نصیب شهان پنج داد و ترا ده
همین بس که رای ترا کرد امضا
شهنشاه ماضی سقی الله رمسه
تو آزاد کردی همه بندگان را
که بد قلبت از سر این حکمت آگه
بدانستی ای شه که بیمار ملکت
چو دارو نیابد بمیرد بنا گه
بدانستی ای شه که در شام غفلت
نسوزد چراغ ستم تا سحرگه
نشاندی شه معدلت را به کرسی
کشیدی برون یوسف داد از چه
بخواندی همه مردمان هنرور
براندی همه شوخ چشمان گمره
ز روی تو شد دیده ملک روشن
چو از معجز عیسوی چشم اکمه
خیال نفاق از وفاقت مشوش
جمال ستم ز اعتدالت مشوه
رهی ساختی از کرامت که دایم
رود کاروان عدالت در آن ره
بقا آنت تشبیه کردم ولیکن
خرد بانک زد کای فلان قصه کوته
ازیرا که تشبیه کامل به ناقص
خلاف است از این گفته استغفرالله
که سال جلوس همایونش آمد
خداوند قاآن محمدعلی شه
اطلاعات
وزن: فعولن فعولن فعولن فعولن (متقارب مثمن سالم)
قالب شعری: قطعه
منبع اولیه: ویکیدرج
* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
برگردان به زبان ساده
شهنشاه ایران محمدعلی شه
بگردون دولت برافراشت خرگه
هوش مصنوعی: شاه ایران، محمدعلی، سلطنتش را در آسمان بلند کرد و قدرت و شکوه خود را نمایان ساخت.
سریر از سپهر آمدش افسر از خور
سپاه از کواکب شدش رایت از مه
هوش مصنوعی: تاج و تخت او از آسمان به او رسیده و افسر او از خورشید به دست آمده است. سپاهی که دارد از ستارهها بوده و پرچمش از ماه شکل گرفته است.
نسیم عنایات او باغ دین را
چو اردی بهشت است یا فروردین مه
هوش مصنوعی: نسیم لطف و رحمت او باعث رونق و شکوفایی دین میشود، همانطور که بهار و شکوفههای بهاری، طبیعت را زنده و زیبا میکند.
همایون خدیوی که شاهان ببارش
سر بندگی سوده بر خاک درگه
هوش مصنوعی: خدایی با شکوه و بزرگ که شاهان برای او سر تسلیم به خاک مینهند و درگاهش را احترام میگذارند.
ز سهم خدنگش هژبران جنگی
خزیدند در غارها همچو روبه
هوش مصنوعی: به خاطر تیرهای سهمگینش، جنگجویان در غارها پنهان شدند، مانند روباه.
شها آسمان از خدائی و شاهی
نصیب شهان پنج داد و ترا ده
هوش مصنوعی: ای پادشاه، آسمان به خاطر خداوند و سلطنت، پنج نعمت به شاهان عطا کرده و تو را نیز از آن بهرهمند کرده است.
همین بس که رای ترا کرد امضا
شهنشاه ماضی سقی الله رمسه
هوش مصنوعی: این بس که نظر و رأی تو به تأیید شاه بزرگ گذشته رسیده است.
تو آزاد کردی همه بندگان را
که بد قلبت از سر این حکمت آگه
هوش مصنوعی: تو با حکمتت، دلهای تیره و ویران را از بند رها کردی و به آزادی رساندی.
بدانستی ای شه که بیمار ملکت
چو دارو نیابد بمیرد بنا گه
هوش مصنوعی: ای پادشاه، بدان که وقتی بیمار سرزمینت دارویی نیابد، ناگهان خواهد مرد.
بدانستی ای شه که در شام غفلت
نسوزد چراغ ستم تا سحرگه
هوش مصنوعی: ای شاه، میدانی که در شب غفلت، چراغ ستم تا صبح روشن نمیماند.
نشاندی شه معدلت را به کرسی
کشیدی برون یوسف داد از چه
هوش مصنوعی: تو با تدبیر و حکمت خود، مقام و جایگاه کسی را مشخص کردی و یوسف را از بند آزاد کردی. از چه دلیل یا علتی است که چنین کاری کردی؟
بخواندی همه مردمان هنرور
براندی همه شوخ چشمان گمره
هوش مصنوعی: تو همگان را به هنر آموختی و شوخیکاران را برانداختی.
ز روی تو شد دیده ملک روشن
چو از معجز عیسوی چشم اکمه
هوش مصنوعی: چشمهام به خاطر زیبایی تو روشن و پرنور شده است، مانند معجزه عیسا که چشم فرد نابینا را باز کرد.
خیال نفاق از وفاقت مشوش
جمال ستم ز اعتدالت مشوه
هوش مصنوعی: تخیل دوگانگی در اتحاد تو، زیبایی را مختل کرده و ظلم ناشی از توازن، چهره را زشت کرده است.
رهی ساختی از کرامت که دایم
رود کاروان عدالت در آن ره
هوش مصنوعی: تو با کرامت خود جادهای ایجاد کردی که همیشه کاروان عدالت در آن حرکت میکند.
بقا آنت تشبیه کردم ولیکن
خرد بانک زد کای فلان قصه کوته
هوش مصنوعی: من تو را به بقای ابدی تشبیه کردم، اما عقل و خرد به من هشدار داد که این داستان کوتاه است و ادامهاش نامشخص است.
ازیرا که تشبیه کامل به ناقص
خلاف است از این گفته استغفرالله
هوش مصنوعی: زیرا که تشبیه کامل به ناقص نادرست است، از این گفته استغفار میکنم.
که سال جلوس همایونش آمد
خداوند قاآن محمدعلی شه
هوش مصنوعی: وقتی سالی فرا رسید که فرمانروایی بزرگ و بزرگوار، یعنی محمدعلی قاآن، بر تخت نشست.