گنجور

غزل شمارهٔ ۶۱۲۹

کی به سنگ از مغز مجنون می رود سودا برون؟
چون برد انجم سیاهی از دل شبها برون؟
خاک نرگس زار خواهد گشتن از چشم سفید
گر ز خلوت این چنین آیی به استغنا برون
از پر و بال سمندر نیست رنگی شعله را
چون ترا از پرده شرم آورد صهبا برون؟
از دل من برنیارد خارخار عشق را
خون اگر آید ز چشم سوزن عیسی برون
جان سختی دیدگان مشکل که بازآید به تن
برنمی گردد شراری کآید از خارا برون
از بصیرت می توان شد از زمین بر آسمان
سر ز جیب عیسی آرد سوزن بینا برون
آه کز دلبستگی ها آدم کوتاه بین
می رود با مرکب چوبین ازین دنیا برون
هفته عمرش چو گل در شادمانی بگذرد
از دل هر کس رود صائب غم عقبی برون

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

کی به سنگ از مغز مجنون می رود سودا برون؟
چون برد انجم سیاهی از دل شبها برون؟
هوش مصنوعی: کیست که از دل دیوانه، اندیشه و خیال سنگینش بیرون می‌رود؟ وقتی که ستاره‌ها، تاریکی شب را از دل شب‌ها دور می‌کنند؟
خاک نرگس زار خواهد گشتن از چشم سفید
گر ز خلوت این چنین آیی به استغنا برون
هوش مصنوعی: اگر با چشمان خود به زیبایی یک نرگس نگاه کنی، سرزمین نرگس‌ها نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. اگر از جایی دور به این زیبایی بی‌اعتنا بیایی، چنین حالتی در دل خاک نرگس زار ایجاد خواهد شد.
از پر و بال سمندر نیست رنگی شعله را
چون ترا از پرده شرم آورد صهبا برون؟
هوش مصنوعی: بیت به این معناست که آتش سمندر هیچ رنگ و جلا ندارد، اما وقتی تو از حجاب شرم و حیا بیرون می‌آیی، مانند آتش درخشان و پررنگ می‌شوی. این اشارت به این دارد که درخشندگی و زیبایی واقعی از درون و با دور شدن از حجاب‌ها و موانع به دست می‌آید.
از دل من برنیارد خارخار عشق را
خون اگر آید ز چشم سوزن عیسی برون
هوش مصنوعی: اگر عشق در دل من به صورت خار نباشد، حتی اگر چشمانم از اشک پر شوند، باز هم نمی‌تواند به اندازه یک سوزن عشق را از دل بیرون بیاورد.
جان سختی دیدگان مشکل که بازآید به تن
برنمی گردد شراری کآید از خارا برون
هوش مصنوعی: چشمان سختی کشیده به آسانی به زندگی باز نمی‌گردند، مانند شعله‌ای که از سنگی زبانه می‌کشد و نمی‌توان آن را به سادگی خاموش کرد.
از بصیرت می توان شد از زمین بر آسمان
سر ز جیب عیسی آرد سوزن بینا برون
هوش مصنوعی: با درک و بینش عمیق، می‌توان از زمین به آسمان رسید. مانند این است که از دست عیسی، سوزنی که بینایی دارد، بیرون آورده شود.
آه کز دلبستگی ها آدم کوتاه بین
می رود با مرکب چوبین ازین دنیا برون
هوش مصنوعی: آه، از اینکه دل به چیزهای دنیا بسته‌ایم، انسان‌های کوته‌نظر به سرعت از این دنیا عبور می‌کنند همچون سوارانی که بر اسب چوبی سوار هستند.
هفته عمرش چو گل در شادمانی بگذرد
از دل هر کس رود صائب غم عقبی برون
هوش مصنوعی: عمر انسان مانند گل در نشاط و خوشبختی سپری می‌شود، ولی از دل هر کسی غم‌ها و اندوه‌های آینده دور می‌شود.