گنجور

غزل شمارهٔ ۱۹۸

از مروت نیست چیدن غنچه نشکفته را
چون صدف کن پرده داری گوهر ناسفته را
سینه اهل تعلق شاهراه تفرقه است
میهمان باشد کثافت، خانه نارفته را
در دل تنگ است فتح الباب ها عشاق را
خنده ها در پرده باشد غنچه نشکفته را
دیده بیدار نگذارد اگر پایی به پیش
قطع کردن سخت دشوارست راه خفته را
خودسران سررشته پرواز را گم می کنند
سر مده در صید دل ها کاکل آشفته را
پاک چون گردند دل ها، فیض نازل می شود
می رسد از غیب مهمان، خانه های رفته را
با سیه بختی شود آسان ره دور عدم
می توان طی کرد در شب زود راه خفته را
خامشی را رتبه بالا(تر) بود صائب ز نطق
قدر و قیمت بیش باشد گوهر ناسفته را

اطلاعات

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

از مروت نیست چیدن غنچه نشکفته را
چون صدف کن پرده داری گوهر ناسفته را
هوش مصنوعی: چیدن غنچه‌های نشکفته، عملی ناپسند و بی‌مروتی است. هم‌چون صدف که به‌دقت از گوهرهای نهان محافظت می‌کند، باید با دقت و احترام با مروت و شرافت در مورد چیزهای باارزش و نازک‌احساس رفتار کرد.
سینه اهل تعلق شاهراه تفرقه است
میهمان باشد کثافت، خانه نارفته را
هوش مصنوعی: دل کسانی که به دنیای مادی وابسته‌اند، راهی برای ایجاد اختلاف و جدایی است. اگر کسی در این دنیای مادّی و وابستگی‌ها مهمان باشد، به مانند کثافتی است که خانه‌اش پاک و خالی از آلودگی است.
در دل تنگ است فتح الباب ها عشاق را
خنده ها در پرده باشد غنچه نشکفته را
هوش مصنوعی: در دل، راه‌های ورود به عشق محدود است و عاشقان فقط می‌توانند از پشت پرده‌ها بخندند، مانند غنچه‌ای که هنوز شکفته نشده است.
دیده بیدار نگذارد اگر پایی به پیش
قطع کردن سخت دشوارست راه خفته را
هوش مصنوعی: چشمی که بیدار باشد، نمی‌گذارد پای کسی به جلو برود. قطع کردن راهی که خوابیده است، کار بسیار دشواری است.
خودسران سررشته پرواز را گم می کنند
سر مده در صید دل ها کاکل آشفته را
هوش مصنوعی: افرادی که به طور خودخواسته و بی‌ملاحظه عمل می‌کنند، مسیرهای درست را از دست می‌دهند. بنابراین، در تلاش برای جلب محبت دیگران، خود را به خطر نینداز و به حالت نامنظم و آشفته دلت دقت نکن.
پاک چون گردند دل ها، فیض نازل می شود
می رسد از غیب مهمان، خانه های رفته را
هوش مصنوعی: زمانی که دل‌ها پاک و خالص شوند، نعمت و برکت الهی به آنها می‌رسد و مهمانی از ناشناخته‌ها به خانه‌هایی که خالی و ترک شده‌اند، می‌آید.
با سیه بختی شود آسان ره دور عدم
می توان طی کرد در شب زود راه خفته را
هوش مصنوعی: در اغلب مواقع، با بدشانسی می‌توان به سادگی از راهی که به عاقبت نیانجامیده عبور کرد. به عبارتی، حتی در تاریکی و شب، می‌توان به مسیری که دیگران خواب هستند و نمی‌بینند، راه یافت.
خامشی را رتبه بالا(تر) بود صائب ز نطق
قدر و قیمت بیش باشد گوهر ناسفته را
هوش مصنوعی: خاموشی در زندگی ارزش بیشتری دارد، زیرا گویندگی و صحبت کردن به اندازه‌ی یک گوهر نایاب از ارزش و اهمیت برخوردار نیست. خاموشی به عنوان یک فضیلت می‌تواند نشان از عمق و ارزش واقعی شخصیت باشد.

خوانش ها

غزل شمارهٔ ۱۹۸ به خوانش پری ساتکنی عندلیب