گنجور

شعر ۴ - فی الغزل

تعذر صمت الواجدین فصاحوا
و من صاح وجدا ما علیه جناح
اسروا حدیث العشق ما امکن التقی
و ان غلب الشوق الشدید فباحوا
سری طیف من یجلو بطلعته الدجی
و سائر لیل المقبلین صباح
یطاف علیهم والخلیون نوم
و یسقون من کأس المدامع راح
سمحت بدنیائی و دینی و مهجتی
و نفسی و عقلی و السماح رباح
واقبح ما کان المکاره والاذی
اذا کان من عندالملاح ملاح
و لو لم یکن سمع المعانی لبعضنا
سماع الاغانی زخرف و مزاح
اصیح اشتیاقا کلما ذکرالحمی
و غایة جهد المستهام صیاح
ولابد من حی الحبیب زیارة
و ان رکزت بین الخیام رماح
هنالک دائی فرحتی، و منیتی
حیاتی، و موت الطالبین نجاح
یقولون لثم الغانیات محرم
اسفک دماء العاشقین مباح؟
الا انما السعدی مشتاق اهله
تشوق طیر، لم یطعه جناح

اطلاعات

قالب شعری: مثنوی
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

تعذر صمت الواجدین فصاحوا
و من صاح وجدا ما علیه جناح
هوش مصنوعی: افرادی که دلتنگ و ناامیدند، نمی‌توانند سکوت کنند و به همین خاطر فریاد می‌زنند. کسی که فریاد می‌زند، به شدت احساساتش را بروز می‌دهد و در این حالت بر او هیچ عیب یا گناهی نیست.
اسروا حدیث العشق ما امکن التقی
و ان غلب الشوق الشدید فباحوا
هوش مصنوعی: عشق را تا جایی که امکان دارد پنهان نگه‌دارید، هرچند اگر احساس شدیدی به عشق داشته باشید و شوق شما غلبه کند، بی‌پروا از آن سخن خواهید گفت.
سری طیف من یجلو بطلعته الدجی
و سائر لیل المقبلین صباح
هوش مصنوعی: سری از رنگ‌ها و نور من، تیرگی شب را با تابش خود، روشن می‌سازد و دیگران را به صبحی دل‌انگیز می‌برد.
یطاف علیهم والخلیون نوم
و یسقون من کأس المدامع راح
هوش مصنوعی: در اینجا به تصویر حالتی اشاره شده است که عده‌ای در حال استراحت و خواب هستند و به آن‌ها جامی از شراب ارائه می‌شود. این توصیف نوعی زندگی پرتکاپو و لذت‌بخش را به نمایش می‌گذارد که در آن لذتی عمیق از زندگی و آرامش به چشم می‌خورد.
سمحت بدنیائی و دینی و مهجتی
و نفسی و عقلی و السماح رباح
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف ویژگی‌هایی می‌پردازد که فردی ممکن است داشته باشد. بیانگر این است که شخص، دارای جسم و روحی مملو از فضیلت و خوبی است و از نظر عقل و فکر هم در سطح بالایی قرار دارد. همچنین، سخاوت و بخشندگی او در تمامی جنبه‌های زندگی‌اش مشهود است.
واقبح ما کان المکاره والاذی
اذا کان من عندالملاح ملاح
هوش مصنوعی: بسیار زشت است که چیزی ناخوشایند و مضر از فردی که باید راهنمایی‌اش کنیم، به وجود آید.
و لو لم یکن سمع المعانی لبعضنا
سماع الاغانی زخرف و مزاح
هوش مصنوعی: اگر ما گوش به معانی یکدیگر نمی‌سپردیم، شنیدن آنها شبیه به شنیدن موسیقی‌های بی‌محتوا و مسخره می‌شد.
اصیح اشتیاقا کلما ذکرالحمی
و غایة جهد المستهام صیاح
هوش مصنوعی: هر بار که نام محبوب به زبان می‌آید، چنان اشتیاقی در من به وجود می‌آید که به تلاشی بی‌نهایت برای رسیدن به او می‌انجامد.
ولابد من حی الحبیب زیارة
و ان رکزت بین الخیام رماح
هوش مصنوعی: باید حتماً به دیدار دوست بروم، حتی اگر در میان خیمه‌ها، نیزه‌ها به زمین قرار گرفته باشند.
هنالک دائی فرحتی، و منیتی
حیاتی، و موت الطالبین نجاح
هوش مصنوعی: این بیت به بیان شادی و خوشبختی می‌پردازد و اشاره دارد به اینکه زمانی انسان به نشاط و زندگی واقعی می‌رسد که آرزوهایش به ثمر بنشیند و موفقیت‌اش را ببیند. به عبارت دیگر، زندگی واقعی و شادابی در دستیابی به اهداف و موفقیت‌ها نهفته است.
یقولون لثم الغانیات محرم
اسفک دماء العاشقین مباح؟
هوش مصنوعی: آیا می‌گویند بوسیدن لبان زنان زیبا حرام است، در حالی که ریختن خون عاشقان مجاز است؟
الا انما السعدی مشتاق اهله
تشوق طیر، لم یطعه جناح
هوش مصنوعی: بدان که طائر عشق مانند پرنده‌ای است که به خانواده‌اش وابسته است و بدون بال نمی‌تواند پرواز کند.