گنجور

شمارهٔ ۵۴۴

قلم نسخ بران بر ورق حسن همه
کاین قلمرو به تو داده است خدا یک قلمه
زان دو هندوی سیه مست که مردم فکنند
تیغ هندیست نگاه تو ولیکن دو دمه
خوش‌تر از عشرت صد سالهٔ هشیارانست
با می صاف دو ساله طرب یک دو مه
از دم ناصح واعظ دلم اندر چاهیست
که ز یک سوی سموم است و ز یک سوی دمه
رهزنان در صدد غارت و خوبان غافل
گرگ بیداز ز هر گوشه و در خواب رمه
دم نزع است و ز شوق کلمات تو مرا
یک نفس بیش نمانده است بگو یک کلمه
محتشم فتنه قوی دست شد آن دم که نهاد
زلف نو سلسله‌اش سلسله بر پای همه

اطلاعات

وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
قالب شعری: غزل
منبع اولیه: ویکی‌درج

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

قلم نسخ بران بر ورق حسن همه
کاین قلمرو به تو داده است خدا یک قلمه
هوش مصنوعی: خودت را در میان زیبایی‌ها و نعمت‌هایی که خدا به تو عطا کرده، بیاب و قدر آن را بدان. هرچه خوب و زیباست، یادگار موهبت‌های الهی است که تو باید به درستی از آن بهره‌برداری کنی.
زان دو هندوی سیه مست که مردم فکنند
تیغ هندیست نگاه تو ولیکن دو دمه
هوش مصنوعی: از دو هندی خوش‌سیما و مست که در دل مردم شادی و جذبه ایجاد می‌کنند، چشم تو مانند تیغی هندی است، اما تنها برای دو نفس یا دو لحظه است.
خوش‌تر از عشرت صد سالهٔ هشیارانست
با می صاف دو ساله طرب یک دو مه
هوش مصنوعی: زندگی شاد و خوشی که به مدت صد سال برای افراد باهوش و هشیار ادامه دارد، به‌اندازه‌ی دو سال شادی و لذت ناشی از می ناب و خالص، دلپذیر نیست.
از دم ناصح واعظ دلم اندر چاهیست
که ز یک سوی سموم است و ز یک سوی دمه
هوش مصنوعی: دل من به خاطر نصیحت‌های واعظ در شرایط سختی قرار دارد؛ گویی در چاهی هستم که از یک طرف بادهای سوزان می‌وزد و از طرف دیگر، هوای دم‌کرده و سنگین است.
رهزنان در صدد غارت و خوبان غافل
گرگ بیداز ز هر گوشه و در خواب رمه
هوش مصنوعی: در اینجا به این موضوع اشاره می‌شود که در شرایطی که افراد خوب و نیکوکار بی‌خبر و غافل هستند، افراد بد و فاسد در تلاش برای سوءاستفاده و آسیب رساندن به آن‌ها می‌باشند. مانند گرگی که در کمین است و بی‌صدا به سمت شبانی که به خواب رفته می‌رود. این وضعیت نشان‌دهنده خطراتی است که از سمت دشمنان ممکن است متوجه افراد نیکوکار شود.
دم نزع است و ز شوق کلمات تو مرا
یک نفس بیش نمانده است بگو یک کلمه
هوش مصنوعی: لحظه آخر زندگی‌ام فرا رسیده و به خاطر شوق حرف‌های تو، تنها یک نفس بیشتر برایم باقی مانده است. تنها یک کلمه بگو!
محتشم فتنه قوی دست شد آن دم که نهاد
زلف نو سلسله‌اش سلسله بر پای همه
هوش مصنوعی: محتشم، در آن لحظه که زلف جدیدش را به صورت یک زنجیر بر پای همه قرار داد، به طرز قدرت‌مند و جذابی توجه‌ها را جلب کرد و به نوعی ایجاد هیجان و جذبه کرد.

حاشیه ها

1399/11/01 00:02
محمد

سلام
در بیت پنجم مصرع دوم ((گرگ بیدار )) اشتباه تایپی دارد.
در بیت ششم مصرع اول برای خوانش صحیح به دو صورت ((دم نزع است ز شوق کلمات تو مرا)) ((دم نزع است و ز شوق کلمات تو مرا)) قابل اصلاح می باشد. باتشکر از گنجور